Բայեի գոբելենի առեղծվածային տեսարանը կարող է կապված լինել Վիլհելմ Նվաճողի օրինականության հետ
· Մշակույթ
Բրիտանական թանգարանի համադրող Մայքլ Լյուիսը նոր մեկնաբանություն է առաջարկել Բայեի գոբելենի ամենախորհրդավոր տեսարաններից մեկի համար։ Նրա կարծիքով՝ այնտեղ կարող է թաքնված ակնարկ լինել սիրային սկանդալի մասին, որը ազդել է Վիլհելմ Նվաճողի՝ անգլիական գահի նկատմամբ հավակնությունների ընկալման վրա։ Գոբելենը, որն արձանագրում է XI դարի Անգլիայի նվաճմանը նախորդած իրադարձությունները, շարունակում է պատմաբանների բանավեճի թեմա մնալ։
Բրիտանական թանգարանի համադրող Մայքլ Լյուիսը Բայեի գոբելենի ամենախորհրդավոր տեսարաններից մեկին տվել է նոր բացատրություն։ Նրա վարկածով՝ այնտեղ կարող է թաքնված լինել ակնարկ մի սիրային սկանդալի մասին, որը կասկածի տակ էր դնում Վիլհելմ Նվաճողի՝ անգլիական գահի նկատմամբ հավակնությունների օրինականությունը։
Ինչ է պատկերված գոբելենի ամենաառեղծվածային հատվածում
XI դարում ստեղծված Բայեի գոբելենը բաղկացած է պահպանված 58 տեսարանից և ներկայացնում է Անգլիայի նորմանդական նվաճմանը նախորդած կարևոր դեպքերը։ Ամենից վիճահարույց հատվածներից մեկում պատկերված է Էլֆգիֆու անունով մի կին, որի այտին դիպչում է հոգևորականի հանդերձանքով տղամարդը, իսկ ներքևի զարդագոտում երևում է մերկ տղամարդու պատկեր։
Դարեր շարունակ հետազոտողները փորձել են հասկանալ այդ կարճ, բայց խորհրդավոր տեսարանի իմաստը։ Առաջադրվել են տարբեր բացատրություններ՝ սիրային կապից մինչև քաղաքական երգիծանք և բարձրաշխարհիկ սկանդալի ծածուկ հիշատակում։
Էմմա Նորմանդացու վարկածը
Լյուիսը ենթադրում է, որ Էլֆգիֆու կերպարի հիմքում կարող է կանգնած լինել Էմմա Նորմանդացին՝ այն ազդեցիկ կինն, ով կարևոր դեր է ունեցել անգլիական գահի շուրջ ձևավորված դինաստիական պայքարում։ Էմման ամուսնացած էր նախ Էթելրեդ Անխոհեմի, ապա նրա մահից հետո՝ Կնուդ թագավորի հետ, իսկ նրա որդին էր Էդվարդ Խոստովանողը։
Միևնույն ժամանակ Էմման Վիլհելմ Նվաճողի տոհմական կապերի առանցքային օղակներից էր․ նա Էդվարդ Խոստովանողի մորաքրոջն էր, և այդ ազգակցական կապը Վիլհելմը հետագայում օգտագործեց որպես գահին իր հավակնության հիմնավորում։ Էդվարդի մահից հետո, երբ նա ժառանգ չէր թողել, հենց այդ կապն էլ դարձավ անգլիա ներխուժելու քաղաքական փաստարկներից մեկը։
Սկանդալ, որը կարող էր փոխել ընթերցումը
Լյուիսի կարծիքով՝ գոբելենի տեսարանում կարող էր ծածկագրված լինել նաև լուրերի արձագանքը, ըստ որոնց՝ Էմման առաջին ամուսնության տարիներին կապ է ունեցել Վինչեսթերի եպիսկոպոս Էլֆվինի հետ։ Եթե այդ մեկնաբանությունը ճիշտ է, ապա պատկերում ոչ միայն անձնական սկանդալ է ակնարկվում, այլև ավելի լայն հարված՝ Էմմայի հեղինակությանը և, հետևաբար, նորմանդական օրինականության այն պատումին, որով հիմնավորվում էր Վիլհելմի իշխանությունը։
Լյուիսը «History Extra» փոդքասթում նշել է, որ այդպիսի ընթերցումը կարող է էականորեն փոխել գոբելենի քաղաքական իմաստը։ Նրա գնահատմամբ՝ տեսարանի ներքևում մերկ տղամարդու պատկերն առանցքային հուշում է՝ կապելով այն սեռական սկանդալի և իշխանության օրինականության շուրջ վեճի հետ։
Բայեի գոբելենի ծագման վայրն ու ժամանակը մինչև այսօր միանշանակ չեն հաստատվել, սակայն գիտնականների մեծ մասը այն համարում է XI դարի անգլիական գործ՝ հավանաբար 1070–1080-ական թվականներից։ Հնարավոր պատվիրատուներից մեկը եղել է Բայոյի եպիսկոպոս Օդոն՝ Վիլհելմ Նվաճողի խորթ եղբայրը։
Աղբյուր՝ News.am