Միլիոնավոր աֆղաններ բռնի վերադարձվում են հայրենիք՝ Թալիբանի իշխանության պայմաններում
· Աշխարհ
Աֆղանստանի սահմանային անցակետերում օրերս հերթագրվում են հազարավոր մարդիկ, որոնց Պակիստանը և Իրանը արտաքսում են տարիների ապրելավայրերից։ Նրանց թվում են ընտանիքներ, որոնք երբեք չեն ապրել Աֆղանստանում կամ այնտեղ վաղուց չեն եղել։ ՄԱԿ-ի տվյալներով՝ վերջին երեք տարում երկիր է վերադարձել շուրջ վեց միլիոն մարդ, ինչը ստեղծում է ծանր մարդասիրական ճգնաժամ։
Սահմանին սկսվող նոր կյանքը
Պակիստանի հետ սահմանին գտնվող Թորխամի անցակետում օրական հազարավոր մարդիկ են ժամանում՝ ձեռքին ամենահարկավոր իրերը, իսկ երբեմն՝ անասուններ կամ հավեր, որոնք հասցրել են փրկել իրենց տներից դուրս գալուց առաջ։ Նրանցից շատերը տարիներ շարունակ ապրել են Պակիստանում կամ Իրանում, սակայն այժմ հարկադրված են վերադառնալ Աֆղանստան՝ առանց վստահության, թե որտեղ պիտի բնակվեն կամ ինչպես պիտի գոյատևեն։
35-ամյա Նազիան, որը ծնվել է Պակիստանում, ասում է, որ իրեն լավ է զգում սեփական երկրում հայտնվելուց, սակայն անմիջապես հավելում է, որ երբեք չի եղել Աֆղանստանում և տեղում շատերն անգամ հացի պակաս ունեն։ Նրա ընտանիքի գրեթե բոլոր անդամները՝ ութ քույրերն ու նրանց երեխաները, այս տարի արտաքսվել են Պակիստանից կամ Իրանից։
Արտաքսումների մեծ ալիքը
ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերատեսչության տվյալներով՝ միայն այս տարի Պակիստանից և Իրանից Աֆղանստան է վերադարձել ևս շուրջ մեկ միլիոն մարդ։ Վերջին երեք տարում վերադարձածների ընդհանուր թիվը հասել է մոտ վեց միլիոնի՝ սա համարվելով աշխարհում մարդկանց ամենամեծ սահմանն անցնող տեղաշարժերից մեկը։
Աֆղանները տասնամյակներ շարունակ փախել են հարևան երկրներ՝ պատերազմի, աղքատության և աշխատանքի որոնման պատճառով։ Սակայն 2021 թվականի օգոստոսին թալիբների իշխանության գալուց հետո դեպի արտաքին սահմաններ ուղղված հոսքը շարունակվել է, իսկ այժմ Պակիստանն ու Իրանը խստացնում են վերահսկողությունը և զանգվածաբար հեռացնում չգրանցված միգրանտներին։ Մարդասիրական կազմակերպությունները զգուշացնում են, որ այս գործողությունները հաճախ դիպչում են նաև գրանցված աֆղաններին։
Մարդասիրական բեռ և քաղաքական սահմանափակումներ
ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչ Չառլի Գուդլեյքը նշում է, որ աշխարհի որևէ երկիր ինքնուրույն չի կարող դիմակայել այս մասշտաբի ճգնաժամին։ Նրա խոսքով՝ Թալիբանի վարչակազմը որոշ քայլեր է անում վերադարձողներին օգնելու համար, սակայն կանանց ու աղջիկների նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումներն ու հրամանները դժվարացնում են միջազգային աջակցությունը։
Աֆղանստանի արտաքին գործերի նախարար Ամիր Խան Մութթաքին կրկնել է, որ աղջիկների կրթության պես հարցերը երկրի ներքին գործերն են և պետք է լուծվեն աֆղանների միջև։ Մինչ այդ սահմանին հավաքված ընտանիքները փորձում են սկսել կյանքը զրոյից՝ առանց աշխատանքի, բնակարանի և երկարաժամկետ անվտանգության երաշխիքների։
Աղբյուր՝ BBC World