Մանչեսթերի գիտնականները ստեղծել են պլաստիկ քայքայող նոր ֆերմենտ
Մանչեսթերի համալսարանի հետազոտողները ներկայացրել են ֆերմենտային նոր լուծում, որը կարող է արագ քայքայել պոլիկարբոնատը՝ պլաստիկի այն տեսակը, որն առանձնանում է ամրությամբ և դժվարությամբ է վերամշակվում։ Աշխատանքը կարող է նոր ուղի բացել թափոնների ավելի արդյունավետ վերականգնման համար՝ նվազեցնելով նաև հում նավթի նկատմամբ կախվածությունը։
Մանչեսթերի համալսարանի գիտնականները հայտնել են պոլիկարբոնատը քայքայող նոր ֆերմենտ ստեղծելու մասին։ Այս պլաստիկը լայնորեն կիրառվում է անվտանգության ակնոցների, էլեկտրոնիկայի և մեքենայական մասերի արտադրության մեջ, սակայն համարվում է վերամշակման ամենադժվար նյութերից մեկը։
Ինչու է պոլիկարբոնատը խնդրահարույց
Պլաստիկ թափոնների խնդիրը վաղուց դուրս է եկել միայն բնապահպանական շրջանակներից։ Միկրոպլաստիկը աղտոտում է օվկիանոսները, իսկ աղբավայրերում կուտակվող թափոնները ժամանակի ընթացքում կարող են վտանգավոր նյութեր արտազատել շրջակա միջավայր։ Գոյություն ունեցող վերամշակման մեծ մասը, սակայն, իրական վերամշակում չէ, այլ՝ նյութի որակի նվազեցմամբ կրկնակի օգտագործում։
Պատճառը պարզ է. շատ պլաստիկներ պարզապես հալեցվում և ձևափոխվում են ավելի ցածրարժեք արտադրանքի՝ գորգի մանրաթելերի կամ պարտեզային տարաների, որոնք հետո կրկին հայտնվում են աղբանոցներում կամ այրման ենթակա թափոնների մեջ։ Այսպիսով, նյութի սկզբնական բաղադրիչները չեն վերադարձվում շրջանառության, և նոր բարձրորակ պլաստիկ ստանալու համար շարունակում է անհրաժեշտ մնալ նոր հումք։
Ֆերմենտային մոտեցման նորությունը
Հետազոտության հեղինակները պնդում են, որ իրենց ստեղծած ֆերմենտը կարող է պոլիկարբոնատը արագորեն քայքայել մինչև այն մոլեկուլային հիմքերը, որոնցից այն սկզբնապես կազմված է։ Ֆերմենտները բնության «նանոմեքենաներն» են․ նրանք արագացնում են քիմիական ռեակցիաները և կարող են կապեր ստեղծել կամ խզել մոլեկուլների միջև։
Գաղափարի էությունը պարզ է. եթե հնարավոր է պլաստիկը վերադարձնել նրա սկզբնական կառուցվածքային բաղադրիչներին, ապա այդ նյութերը կարող են կրկին օգտագործվել նոր պլաստիկ արտադրելու համար։ Այդ մոտեցումը միաժամանակ կարող է նվազեցնել թափոնների ծավալը և կրճատել հանածո վառելիքի վրա հիմնված նոր արտադրանքի պահանջարկը։
Ի՞նչ կարող է փոխել այս զարգացումը
Գիտական շրջանակներում նման նախագծերը դիտարկվում են որպես «կանաչ» վերամշակման հեռանկարային ուղղություն։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ եթե ֆերմենտային մեթոդները հաջողությամբ կիրառվեն արդյունաբերական մասշտաբով, ապա հնարավոր կլինի վերամշակման որակը բարձրացնել և ավելի մոտենալ փակ շրջապտույտի սկզբունքին, երբ թափոնը կրկին դառնում է հումք։
Այնուամենայնիվ, նման տեխնոլոգիաների գործնական ներդրումը պահանջում է լրացուցիչ փորձարկումներ, արդյունավետության բարձրացում և արդյունաբերական կիրառելիության ապացույցներ։ Այդուհանդերձ, Մանչեսթերի հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ պլաստիկի խնդրի լուծման մեջ կարող են մեծ դեր ունենալ ոչ միայն մեխանիկական, այլև կենսաբանական մեթոդները։
Աղբյուր՝ The Independent