ԱՄՆ Նյու Հեմփշիր նահանգի 66-ամյա Թիմ Էնդրյուսը աշխարհում առաջիններից է, ով գենետիկորեն փոփոխված խոզի երիկամով ապրել է 271 օր՝ առանց դիալիզի։ Վիրահատությունն արվել է 2025 թվականի հունվարին, երբ նա վերջնական փուլում գտնվող երիկամային անբավարարություն ուներ՝ առաջացած երկրորդ տիպի շաքարախտից։ Բժիշկները պիգի երիկամը կիրառել են որպես ժամանակավոր կամուրջ՝ մինչև մարդկային դոնորից փոխպատվաստումը։ Հետագայում նա ստացել է մարդկային երիկամ, իսկ հետազոտողները արդյունքը գնահատում են որպես կարևոր քայլ կսենոտրանսպլանտացիայի ոլորտում։
ԱՄՆ Նյու Հեմփշիր նահանգից 66-ամյա Թիմ Էնդրյուսը դարձել է կսենոտրանսպլանտացիայի ոլորտում նշանակալի դեպքի մասնակից՝ 271 օր ապրելով առանց դիալիզի՝ գենետիկորեն փոփոխված խոզի երիկամով։ Վիրահատությունը կատարվել է 2025 թվականի հունվարին, երբ նրա մոտ առկա էր երիկամային անբավարարության վերջնական փուլը, առաջացած երկրորդ տիպի շաքարախտի հետևանքով։
Ժամանակավոր լուծում՝ մինչև մարդկային դոնորը
Բժիշկների խոսքով՝ խոզի երիկամը, որը վերցվել էր յուկատանական մանր ցեղի կենդանուց և գենետիկորեն հարմարեցվել մարդու իմունային համակարգին, ծառայել է որպես ժամանակավոր կամուրջ, քանի դեռ հիվանդը սպասում էր մարդկային դոնորի երիկամի։ Օրգանը փոխպատվաստումից հետո սկսել է աշխատել անմիջապես, ինչը հետազոտողների համար կարևոր ցուցիչ էր։
Թեև մոտ կես տարի անց երիկամի անոթներում վնասում է առաջացել, որը հանգեցրել է օրգանի անբավարարության, բժշկական թիմը նշում է, որ սա առաջին հաջող անցումն էր խոզի երիկամից մարդկային երիկամի փոխպատվաստման հաջորդ փուլին։ Այնուհետև պիգի երիկամը հեռացվել է, իսկ քիչ անց Էնդրյուսը ստացել է մահացած դոնորի մարդկային երիկամ։
Ինչ ցույց տվեց այս դեպքը
Հետազոտողները հայտնել են, որ ողջ ընթացքի ընթացքում չեն հայտնաբերվել խոզի վիրուսներ կամ այլ ախտածիններ։ Նրանց կարծիքով՝ այս արդյունքը վկայում է, որ կենդանական օրգանների օգտագործումը կարող է դառնալ կենսունակ տարբերակ այն հիվանդների համար, ովքեր երկար են սպասում համապատասխան մարդկային օրգանին։
Սա, սակայն, դեռ չի նշանակում, թե մեթոդը պատրաստ է լայն կիրառության։ Մասնագետները շեշտում են ավելի խորքային ուսումնասիրությունների, անվտանգության գնահատման և երկարաժամկետ հետևման անհրաժեշտությունը։ Թիմ Էնդրյուսը, իր հերթին, CNN-ի վավերագրական ֆիլմում այդ փորձը բնութագրել է որպես «հրաշք»՝ ասելով, որ կարողացել է կրկին ապրել բնական առօրյայով՝ պատրաստել, տունը մաքրել և երկար զբոսնել իր շան՝ Քափքեյքի հետ։
Մագնեզիումը կենսական նշանակություն ունի օրգանիզմի համար, սակայն հավելումների միջոցով ընդունված մագնեզիումը պարտադիր չէ, որ հասնի ուղեղին կամ բարելավի նյարդային բջիջների գործառույթը։ Գիտական տվյալները ցույց են տալիս, որ տարբեր միացություններից կազմված հավելումները տարբեր կերպ են ներծծվում, իսկ բարձր դեղաչափերի դեպքում ներծծումը հաճախ նվազում է։ Ամենաէժան ձևերից մեկը՝ մագնեզիումի օքսիդը, հաճախ ավելի շատ լուծողական ազդեցություն է ունենում, քան նպաստում է օգտակար յուրացմանը։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ ուղեղին ուղղված ազդեցության մասին շուկայական պնդումները դեռևս բավարար ապացույցներով չեն հիմնավորվում։
Ռուսաստանցի ատամնաբույժ Անաստասիա Բելոլիպեցկան հայտնել է, որ լիարժեք ու բազմազան սննդակարգը շաբաթվա ընթացքում պետք է ներառի 30-40 տարբեր սննդատեսակ։ Նրա խոսքով՝ այդպիսի մոտեցումն օգնում է պահպանել աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռությունը, ինչը կարևոր է ամբողջ ստամոքսաղիքային համակարգի առողջության համար։ Բժիշկը նաև խորհուրդ է տվել նախապատվություն տալ սեզոնային մթերքներին՝ որպես աշնան օրինակ հիշատակելով դդումը։ Միաժամանակ նա ընդգծել է, որ շատերը, շաբաթական ճաշացանկը գրի առնելիս, դժվարությամբ են հասնում այդ բազմազանությանը։
Ուրոլոգ Բրայան Սթայքսների խոսքով՝ 70 տարեկանում տղամարդկանց միայն մի մասի մոտ են պահպանվում էրեկցիայի հետ կապված խնդիրների բացակայությունը։ Men’s Health-ին տված հարցազրույցում նա բացատրել է, որ տարեց հասակում էրեկտիլ խանգարումների գլխավոր պատճառներից մեկը առնանդամի արյունամատակարարման վատթարացումն է։ Բժիշկը խորհուրդ է տալիս առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել սրտանոթային առողջությանը նպաստող նույն միջոցներին՝ հավասարակշռված սննդակարգին, կանոնավոր շարժունակությանը և ռիսկի գործոնների վերահսկմանը։ Եթե կենսակերպի փոփոխությունը բավարար չէ, մասնագետը կարող է առաջարկել դեղորայքային կամ այլ բուժում։
Ամերիկյան սրտաբանների գնահատմամբ՝ առողջ սնունդը սրտային հիվանդությունների, շաքարախտի և բարձր ճնշման կանխարգելման ու վերահսկման կարևոր գործիքներից է։ Սակայն առողջ սնվելը շատերի համար մնում է դժվար, քանի որ խնդիրը ոչ միայն գիտելիքի, այլև հասանելիության ու արժեքի մեջ է։ Հոդվածը շեշտում է, որ առողջարար սնունդը պետք է դիտարկել ոչ թե միայն որպես անհատական ընտրություն, այլ՝ առողջապահության մաս։
Վերջին տարիներին արյան շաքարի մակարդակին հետևելու սովորությունը դարձել է առողջ ապրելակերպի նոր միտում, սակայն մասնագետները զգուշացնում են՝ այդ թվերը միշտ չէ, որ վկայում են խնդիրի մասին։ Սնվելուց հետո գլյուկոզայի կարճատև բարձրացումը օրգանիզմի բնական արձագանքն է, որը սովորաբար կարգավորվում է ինսուլինի միջոցով։ Բժիշկների խոսքով՝ մտահոգության իրական պատճառը ոչ թե մեկանգամյա աճն է, այլ դրա հաճախականությունն ու համակցված ախտանշանները։
ԱՄՆ-ում անցկացվող փորձարարական բուժման շրջանակում երեք հիվանդ ստացել են տեսողության բջիջները վերականգնելու նպատակով մշակված նոր թերապիա։ Life Biosciences ընկերության գիտնականները Ամերիկյան ակնաբուժության ակադեմիայի տարեկան ժողովում հայտնել են, որ բուժումը նախնական տվյալներով անվտանգ է, իսկ երկու մասնակիցների մոտ նկատվել են տեսողության բարելավման վաղ նշաններ։ Հետազոտությունը վերաբերում է գլաուկոմայի որոշ ձևերի, որոնց դեպքում աչքի նյարդաբջիջները վնասվում են ճնշման աճից։ Եթե արդյունքները հաստատվեն, մոտեցումը կարող է նոր ճանապարհ բացել ոչ միայն աչքի, այլև տարիքային այլ հիվանդությունների բուժման համար։
