Կաշմիրում լճերը նահանջում են՝ կլիմայի տաքացման, աղտոտման և անկանոն կառուցապատման հետևանքով
· Աշխարհ
Հնդկաստանի վերահսկողության տակ գտնվող Ջամմու և Քաշմիրում վերջին վեց տասնամյակների ընթացքում լճերի գրեթե կեսը կամ անհետացել է, կամ հասել է բարձր աղտոտվածության մակարդակի։ Գործընթացը խորացրել են կլիմայի տաքացմամբ պայմանավորված ջերմաստիճանի աճը, անկանոն տեղումները և քաղաքների անպլան ընդլայնումը։ Տեղեկությունը հերթական անգամ ընդգծում է, թե ինչպես են բնապահպանական և քաղաքաշինական խնդիրները միաժամանակ ճնշում լեռնային էկոհամակարգերը։
Հնդկաստանի վերահսկողության տակ գտնվող Ջամմու և Քաշմիր շրջանում լճերի վիճակը վերջին վեց տասնամյակներում զգալիորեն վատթարացել է․ դրանց գրեթե կեսը կամ անհետացել է, կամ դարձել է խիստ աղտոտված։ Բնապահպանները նշում են, որ այս անկումը միաժամանակ սնուցվում է կլիմայի տաքացմամբ, անկանոն տեղումներով և քաղաքաշինական ճնշմամբ։
Լճերի նահանջը լեռնային գոտու խոցելիության ցուցիչ է
Ջամմու և Քաշմիրի լճերը կարևոր են ոչ միայն բնապատկերի, այլև ջրի պաշարների, ձկնային միջավայրի և տեղական կենսապահովման համար։ Լեռնային տարածքներում ջրային համակարգերը սովորաբար ավելի զգայուն են, իսկ ջերմաստիճանի աճը արագացնում է գոլորշիացումը և փոխում ձյան ու անձրևի բնական ռեժիմը։
Անկանոն տեղումները ևս խորացնում են խնդիրը․ երբեմն տեղում է շատ ավելի քիչ ջուր, քան անհրաժեշտ է լճերը սնուցելու համար, իսկ հանկարծակի առատ անձրևները կարող են վնասել ափամերձ տարածքները և սրել աղտոտումը։ Այդ պայմաններում ջրային ավազանները չեն հասցնում վերականգնվել նախկին տեմպերով։
Քաղաքների աճը սեղմում է ջրային տարածքները
Բնական ճնշումներին միացել է նաև չպլանավորված քաղաքային ընդլայնումը։ Բնակելի և առևտրային կառուցապատումը հաճախ մոտենում է ջրային մարմիններին՝ նվազեցնելով դրանց բնական տարածքը և փոխելով արտահոսքի ու ջրահեռացման համակարգերը։
Արդյունքում լճերը ոչ միայն փոքրանում են, այլև ավելի են ենթարկվում կենցաղային ու արդյունաբերական թափոնների ազդեցությանը։ Սա հատկապես վտանգավոր է խիտ բնակեցված տարածքներում, որտեղ բնապահպանական վերահսկողությունը հաճախ չի համընթացում աճող ճնշմանը։
Բնապահպանական վտանգը տարածվում է ամբողջ տարածաշրջանում
Լճերի կորուստը կարող է ազդել նաև տարածաշրջանի ավելի լայն էկոլոգիական հավասարակշռության վրա՝ ջրի հասանելիությունից մինչև կենսաբազմազանություն։ Նման փոփոխությունները սովորաբար երկարատև հետևանքներ են ունենում՝ վնասելով զբոսաշրջությանը, գյուղատնտեսությանը և տեղական համայնքների կենսապայմաններին։
Ջամմու և Քաշմիրի փորձը ցույց է տալիս, որ լեռնային լճերի պաշտպանությունը հնարավոր չէ առանց միաժամանակյա գործողությունների՝ կլիմայական հարմարվողականության, կառուցապատման վերահսկման և աղտոտման նվազեցման ուղղությամբ։ Առանց այդ քայլերի ջրային այս համակարգերը կարող են շարունակել նահանջել։
Աղբյուր՝ The Independent