Երուսաղեմի օրվա երթը նոր լարում է առաջացրել Հին քաղաքում
· Աշխարհ
Երուսաղեմում անցկացված «Երուսաղեմի օրվա» պետականորեն աջակցված երթը այս տարի ուղեկցվել է հակաարաբական կոչերով և նոր լարվածությամբ Հին քաղաքի մուսուլմանական թաղամասում։ Իսրայելացի ազգայնական ցուցարարները մայիսի վերջին անցկացված երթի ընթացքում ծածանել են դրոշներ և հնչեցրել թշնամական կարգախոսներ, իսկ ազգային անվտանգության նախարար Իթամար Բեն-Գվիրը դրոշ է պարզել ալ-Աքսա մզկիթի հարակից տարածքում։ Միջոցառումը նվիրված էր 1967 թվականի պատերազմից հետո Արևելյան Երուսաղեմի գրավման և հետագա միացման տարելիցին, որը պաղեստինյան կողմը և միջազգային հանրության մեծ մասը չեն ճանաչում։ Զարգացումները կարևոր են նաև տարածաշրջանային անվտանգության լայն համատեքստում, քանի որ Երուսաղեմի սրբավայրերում լարումը հաճախ անդրադառնում է ամբողջ Մերձավոր Արևելքի իրավիճակի վրա։
Երուսաղեմում անցկացված «Երուսաղեմի օրվա» ամենամյա երթը վերածվել է նոր լարվածության աղբյուրի, երբ պետականորեն աջակցված միջոցառմանը մասնակցող իսրայելացի ազգայնականները մուսուլմանական թաղամասում հնչեցրել են հակաարաբական կոչեր։ Ականատեսների և հրապարակված տեսանյութերի համաձայն՝ մասնակիցների մի մասը վանկարկել է «Մահ արաբներին», «Թող ձեր գյուղերը այրվեն» և «Գազան գերեզմանոց է» կարգախոսները։
Երթը անցկացվել է 1967 թվականի վեցօրյա պատերազմից հետո Արևելյան Երուսաղեմի իսրայելական վերահսկողության հաստատման տարելիցի առիթով։ Իսրայելում այդ օրը ներկայացվում է որպես քաղաքի «վերամիավորման» խորհրդանիշ, մինչդեռ պաղեստինցիների համար այն օկուպացիայի խորացման հիշեցում է։ Այս հակադիր ընկալումներն են պատճառը, որ միջոցառումը ամեն տարի դիտվում է ոչ միայն ներքաղաքական, այլև տարածաշրջանային զգայուն զարգացում։
Երթը Հին քաղաքի մուսուլմանական թաղամասում
Վերջին տարիներին այս երթը ավելի ընդգծված ազգայնական բնույթ է ստացել, իսկ այս տարվա միջոցառումը նույնպես անցել է խիստ բևեռացված մթնոլորտում։ Ցուցարարները Իսրայելի դրոշներով անցել են Հին քաղաքի նեղ փողոցներով, որտեղ սովորաբար ուժեղացված են լինում անվտանգության միջոցառումները։ Հենց մուսուլմանական թաղամասով երթի անցկացման ձևաչափն է ամենից հաճախ քննադատության առարկա դառնում, քանի որ պաղեստինյան բնակչությունն այն ընկալում է որպես ուժի ցուցադրում և քաղաքական ազդակ։
Լարվածությունը խորացել է նաև այն բանից հետո, երբ Իսրայելի ազգային անվտանգության նախարար Իթամար Բեն-Գվիրը իսրայելական դրոշ է պարզել ալ-Աքսա մզկիթի հարակից տարածքում։ Ալ-Աքսան իսլամի ամենասրբազան վայրերից մեկն է, և այդ տարածքում ցանկացած քաղաքականորեն ընկալվող քայլ հաճախ արագ արձագանք է առաջացնում թե՛ պաղեստինյան շրջանակներում, թե՛ մահմեդական աշխարհում։
Երուսաղեմի կարգավիճակի շուրջ մշտական վեճը
Արևելյան Երուսաղեմի կարգավիճակը շարունակում է մնալ իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության առանցքային հարցերից մեկը։ Իսրայելը ամբողջ Երուսաղեմն իր մայրաքաղաքն է համարում, մինչդեռ պաղեստինցիները Արևելյան Երուսաղեմը տեսնում են ապագա պետության մայրաքաղաք։ Միջազգային հանրության զգալի մասը չի ճանաչում քաղաքի արևելյան հատվածի միացումը Իսրայելին և աջակցում է վերջնական կարգավիճակի որոշմանը բանակցությունների միջոցով։
Այդ պատճառով «Երուսաղեմի օրվա» նման միջոցառումները հաճախ ունենում են ավելի լայն ազդեցություն, քան միայն խորհրդանշական հիշատակում լինելը։ Երբ լարումը կենտրոնանում է սրբավայրերի, ինքնության և ինքնիշխանության հարցերի շուրջ, այն կարող է անդրադառնալ ոչ միայն Երուսաղեմի անվտանգային միջավայրի, այլև ամբողջ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական մթնոլորտի վրա։
Աղբյուր՝ The Guardian