Ճապոնիան պատրաստվում է Ֆոբոսից առաջին նմուշները Երկիր բերել
Ճապոնիայի օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալությունը պատրաստվում է 2026 թվականին արձակել MMX առաքելությունը, որի նպատակը Մարսի արբանյակ Ֆոբոսից նմուշներ հավաքելն է։ Եթե ծրագիրը հաջողվի, գիտնականները 2031 թվականին Երկիր կստանան Մարսի արբանյակից բերված առաջին քարերը։ Առաքելությունը կարող է նոր տվյալներ տալ Ֆոբոսի և Դեյմոսի ծագման, ինչպես նաև Մարսի շուրջ նյութի ձևավորման մասին։
Ճապոնիայի օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալությունը պատրաստվում է 2026 թվականի հոկտեմբերի 20-ին արձակել MMX առաքելությունը, որի վերջնական նպատակն է Մարսի արբանյակ Ֆոբոսից նմուշներ բերել Երկիր։ Առաքելությունը, եթե հաջող ավարտվի, կդառնա առաջին դեպքը, երբ գիտնականները կստանան Մարսի որևէ արբանյակից վերցված քարեր ու փոշի։ Նմուշների վերադարձը սպասվում է 2031 թվականին։
Ֆոբոսի ծագման շուրջ բաց հարցերը
MMX-ի գլխավոր գիտական նպատակը Ֆոբոսի և Դեյմոսի առաջացման բացատրությունն է։ Մեկ վարկածի համաձայն՝ այդ արբանյակները ձևավորվել են այն նյութից, որ Մարսի հետ խոշոր բախման հետևանքով դուրս է նետվել տիեզերք։ Մյուս վարկածը ենթադրում է, որ դրանք եղել են աստերոիդներ, որոնք Մարսի ձգողական դաշտը որսացել է և պահել շուրջը։
Ֆոբոսն ու Դեյմոսը մուգ գույն ունեն, իսկ նրանց լույսը անդրադարձնելու հատկությունները նման են ջրով ու ածխածնով հարուստ աստերոիդների հատկանիշներին։ Սակայն նրանց գրեթե շրջանաձև ուղեծրերը և Մարսի հասարակածային հարթության մեջ շարժվելը ավելի լավ են համապատասխանում մեծ բախման տեսությանը։ Ֆոբոսից բերվող նմուշների համեմատումը Մարսի մակերևույթից նախկինում հավաքված նյութի հետ կարող է օգնել մոտեցնել վերջնական եզրակացությանը։
Տեխնիկական փորձություն դեպի Մարս և հետ
Առաքելությունը ոչ միայն գիտական, այլև ինժեներական փորձարկում է լինելու։ Տիեզերանավը արձակման պահին կկշռի 4480 կիլոգրամ, որի կեսից ավելին վառելիք է՝ բաժանված երեք պաշարի՝ դեպի Մարս գնալու, հետազոտության և վերադարձի համար։ Մարսի մոտ հասնելուց հետո MMX-ը երեք տարի կաշխատի ուղեծրում, ապա կվերադառնա Երկիր՝ մոտ մեկ տարվա ճանապարհ անցնելով։
Ըստ նախագծի՝ նմուշների հավաքման պահին առաքելությունը պետք է հաղթահարի նաև նավիգացիոն ու կապի բարդ խնդիրներ, քանի որ փոքր արբանյակի վրա աշխատելն առանձնապես դժվար է։ Գիտնականները հույս ունեն, որ բերվող նյութի զգալի մասը կլինի հենց Ֆոբոսից, թեև մասնակիորեն կարող է պարունակել նաև Մարսից դուրս նետված բեկորներ։
Մոտ 345 միլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ MMX-ը Ճապոնիայի առաջին Մարսյան առաքելությունն է վերջին 28 տարում։ Ծրագիրը նախատեսված է նաև նոր տեխնոլոգիաներ փորձարկելու համար, որոնք ապագայում կարող են օգտակար լինել այլ մոլորակային նմուշառումների և հետադարձ թռիչքների ժամանակ։
Աղբյուր՝ Wired