Իսրայելը քայլ է անում Օսմանյան կայսրության կողմից հայերի կոտորածը ցեղասպանություն ճանաչելու ուղղությամբ
· Աշխարհ
Իսրայելի կառավարությունը միաձայն հավանություն է տվել առաջարկի, որով Օսմանյան կայսրության կողմից Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայերի դեմ իրականացված բռնությունները կդիտվեն որպես ցեղասպանություն։ Որոշումն առայժմ վերջնական չէ և պետք է ստանա նաև Քնեսեթի հաստատումը։ Քայլը դիտարկվում է Իսրայելի և Թուրքիայի հարաբերությունների սրման համատեքստում, իսկ Երևանում այն կարող է դիտվել որպես հերթական միջազգային կարևոր ազդանշան։
Իսրայելի կառավարությունը միաձայն հավանություն է տվել առաջարկի, որով Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրության կողմից հայերի դեմ գործադրված բռնությունները պետք է պաշտոնապես բնորոշվեն որպես ցեղասպանություն։ Որոշումը դեռ պետք է անցնի Քնեսեթի հաստատման փուլը, սակայն այն արդեն նկատվում է որպես նշանակալի քաղաքական քայլ Մերձավոր Արևելքում։
Պատմական հարցը՝ դիվանագիտական լարվածության միջավայրում
Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման խնդիրը տասնամյակներ շարունակ եղել է Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության ամենազգայուն թեմաներից մեկը։ Անկարան ակտիվորեն հակազդել է այն երկրների նախաձեռնություններին, որոնք 1915 թվականի շուրջ տեղի ունեցած զանգվածային սպանությունները և բռնագաղթը բնորոշել են որպես ցեղասպանություն։
Հրեական պետության դեպքում այս թեման երկար ժամանակ շրջանցվում էր, քանի որ Իսրայելը խուսափում էր խորացնել հակասությունները Թուրքիայի հետ։ Սակայն վերջին տարիներին երկու երկրների հարաբերությունները զգալիորեն սրվել են, իսկ Գազայի պատերազմը, Լիբանանի և Իրանի շուրջ լարվածությունը ավելի են խորացրել փոխադարձ անվստահությունը։
Թել Ավիվի ուղերձը և պատմական հիշողությունը
Իսրայելի արտաքին գործերի նախարար Գիդեոն Սաարը, ով ներկայացրեց նախաձեռնությունը կառավարությանը, ընդգծել է, որ առկա են լայնածավալ և աներկբա պատմական փաստաթղթեր։ Նրա խոսքով՝ Հայոց ցեղասպանությունը մինչ օրս ենթարկվում է համակարգված ժխտման և նվազեցման քաղաքականության, այդ թվում՝ Թուրքիայի կառավարության կողմից պատմության վերաշարադրման միջոցով։
Սաարը հիշեցրել է, որ Իսրայելի մի շարք առաջնորդներ, այդ թվում՝ վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն, նախկինում արդեն հրապարակայնորեն օգտագործել են ցեղասպանություն ձևակերպումը։ Սակայն մինչև այժմ Իսրայելի Քնեսեթը այդ հարցով պաշտոնական քվեարկություն չի անցկացրել։
Հաջորդ քայլը Քնեսեթում է
Սաարը նշել է նաև, որ ցեղասպանություն են ճանաչել 32 պետություններ, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգները, Սիրիան և Լիբանանը։ Նրա խոսքով՝ «երբեք ուշ չէ ճիշտ քայլ անելու համար», իսկ նման որոշումը ոչ միայն քաղաքական, այլև բարոյական և պատմական պարտավորություն է։
Կառավարության որոշումը դեռ չի ավարտում օրենսդրական գործընթացը, սակայն արդեն իսկ կարող է նոր էջ բացել Իսրայելի պաշտոնական դիրքորոշման մեջ։ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման միջազգային շրջանակում այն դիտվում է որպես հերթական կարևոր դիվանագիտական և պատմական ազդակ։
Աղբյուր՝ The Independent