Իրան-ԱՄՆ լարվածությունը սրվում է՝ միջուկային բանակցությունները կանգ են առել
· Աշխարհ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը մերժել է Իրանի արձագանքը Վաշինգտոնի խաղաղության առաջարկին՝ այն որակելով «լիովին անընդունելի»։ Միաժամանակ Թեհրանը նախազգուշացրել է, որ կպատասխանի Պարսից ծոցում և Հորմուզի նեղուցում ցանկացած նոր ամերիկյան հարվածի կամ օտարերկրյա ռազմածովային ներկայության։ Քննարկումների կենտրոնում են Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ հնարավոր սահմանափակումները և ուրանի պաշարների ճակատագիրը։ Իրադրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի համար՝ հաշվի առնելով Իրանի հետ ռազմավարական հարևանությունը և տարածաշրջանային անվտանգային հավասարակշռությունը։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը մերժել է Իրանի պատասխան առաջարկը Վաշինգտոնի խաղաղության նախաձեռնությանը՝ այն գնահատելով որպես «լիովին անընդունելի»։ Միևնույն ժամանակ Թեհրանը հայտարարել է, որ կպատասխանի Հորմուզի նեղուցում ցանկացած նոր ամերիկյան հարվածի կամ օտարերկրյա ռազմածովային ուժերի ներկայության։
Background
Միջուկային բանակցությունների շուրջ քննարկումները կրկին սրվել են այն պահին, երբ կողմերը փորձում են ձևակերպել հնարավոր սահմանափակումների շրջանակը։ Ըստ հրապարակված տեղեկությունների՝ ԱՄՆ-ի ներկայացրած պայմաններում ներառվել է Իրանի ուրանի հարստացման ժամանակավոր կասեցում մինչև 20 տարի, ինչպես նաև բարձր հարստացված ուրանի պաշարների արտահանումը արտասահման՝ հնարավոր է նաև ԱՄՆ։ Թեհրանի հակաառաջարկը, ըստ նույն աղբյուրների, նախատեսում է ավելի կարճ ժամկետ, պաշարների մի մասի արտահանում և մնացորդի նոսրացում, սակայն ոչ՝ միջուկային օբյեկտների ապամոնտաժում։
Details
Բանակցությունների բովանդակությունը ցույց է տալիս, որ կողմերի միջև առանցքային տարաձայնությունը վերաբերում է ոչ միայն ուրանի հարստացման տևողությանը, այլև Իրանի միջուկային ենթակառուցվածքների պահպանման հարցին։ Ամերիկյան կողմը ձգտում է նվազեցնել այն հնարավորությունները, որոնք կարող են մոտեցնել Թեհրանին զինագործական կիրառության աստիճանի։ Իրանը, իր հերթին, փորձում է պահպանել ծրագրի հիմնական բաղադրիչները՝ միաժամանակ սահմանափակելով ճգնաժամի խորացումը։
Տարածաշրջանային լարվածությունն ուժեղանում է նաև այն պատճառով, որ Հորմուզի նեղուցը համաշխարհային էներգետիկ երթևեկության առանցքային ուղիներից մեկն է։ Այստեղ ցանկացած զինված միջադեպ կարող է ազդեցություն ունենալ նավթի շուկաների, փոխադրումների և անվտանգության ընդհանուր միջավայրի վրա։ Այդ պատճառով էլ կողմերի հրապարակային կոշտ հայտարարությունները դիտվում են ոչ միայն որպես դիվանագիտական ճնշում, այլև որպես ազդակ՝ հետագա էսկալացիայի վտանգի մասին։
Հայաստանի համար այս զարգացումները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն, քանի որ Իրանը հարևան պետություն է և կարևոր կապուղի է տարածաշրջանային հաղորդակցության ու տնտեսական փոխգործակցության համար։ Մերձավոր Արևելքում նոր ռազմական սրացումը կարող է անուղղակի ազդեցություն ունենալ նաև Հարավային Կովկասի անվտանգային միջավայրի, էներգետիկ շուկաների և առևտրային ուղիների վրա։ Ուստի Իրանի շուրջ ճգնաժամի ցանկացած խորացում Երևանում դիտարկվում է որպես լայն տարածաշրջանային ռիսկի գործոն։
Աղբյուր՝ The Guardian