Իրանն ու Օմանը մոտենում են Հորմուզի նեղուցով նավարկության համաձայնագրին
· Աշխարհ
Իրանը հայտարարել է, որ Օմանի հետ մոտ է Հորմուզի նեղուցով նավերի անցման կարգավորման վերաբերյալ համատեղ հայտարարության վերջնականացմանը։ Թեհրանի խոսքով՝ ձեռք է բերվել երթուղու սկզբունքը, սակայն մանրամասները դեռ ճշտվում են։ Միաժամանակ շարունակվում են բանակցությունները ԱՄՆ-ի հետ, որոնց ժամկետը, ըստ հաղորդումների, ավարտվում էր երկուշաբթի օրը։
Իրանը հայտնել է, որ Օմանի հետ մոտ է Հորմուզի նեղուցով նավերի անցման կարգավորման վերաբերյալ համատեղ հայտարարության վերջնականացմանը։ Թեհրանի խոսքով՝ կողմերը պայմանավորվածություն են ձեռք բերել երթուղու հիմնական սկզբունքների շուրջ, սակայն փաստաթղթի վերջնական ձևակերպումները դեռևս ճշտվում են։
Հորմուզի նեղուցը՝ տարածաշրջանային և համաշխարհային նշանակության հանգույց
Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Էսմայիլ Բաղաեին լրագրողներին հայտնել է, որ «հասկացողություն է ձեռք բերվել անցման երթուղու քարտեզի շուրջ»։ Նախկինում շրջանառված տեղեկությունների համաձայն՝ նախատեսվում է, որ նավերը կմտնեն Իրանի մոտ գտնվող ուղով և կելնեն Օմանի կողմով անցնող գոտով, իսկ ժամանակավոր փուլում չեն վճարի որևէ տուրք կամ վճար։
Հորմուզի նեղուցը համարվում է աշխարհի ամենակարևոր նավարկային ուղիներից մեկը, քանի որ դրանով մինչև պատերազմը անցնում էր համաշխարհային նավթային առևտրի զգալի մասը։ Այդ պատճառով նեղուցի կարգավիճակի կամ անցման պայմանների շուրջ ցանկացած փոփոխություն անմիջապես հետաքրքրում է ոչ միայն տարածաշրջանի, այլև համաշխարհային շուկաների համար։
Թեհրան-Վաշինգտոն բանակցությունների փակուղային փուլը
ԱՄՆ-ը նախկինում պահանջել է Իրանի նավահանգիստների շրջափակման դադարեցման դիմաց ընդունելի կարգավորում Հորմուզի նեղուցի վերաբերյալ, սակայն դեռ պարզ չէ՝ Թեհրանի և Մասկատի համաձայնեցվող ձևաչափը կհամապատասխանի՞ Վաշինգտոնի սպասումներին։ Բաղաեին նշել է, որ բանակցությունները դանդաղ են ընթացել, սակայն կողմերը մտադիր են ստորագրել ընդհանուր հայտարարություն։
Հայտարարությունը հնչում է այն պահին, երբ Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև խաղաղության հնարավոր համաձայնության շուրջ 60-օրյա բանակցային ժամկետը, ըստ հաղորդումների, սպառվում էր առանց երկարաձգման մասին հստակ նշանի։ Սա վկայում է, որ կողմերի դիրքորոշումները դեռ մնում են հեռու իրարից՝ չնայած ընթացող շփումներին։
Տարածաշրջանային լարվածության նոր ազդակներ
Մերձավոր Արևելքում միաժամանակ արձանագրվում են նաև այլ լարված զարգացումներ։ Իրաքի քրդական ինքնավարության ղեկավար Մասրուր Բարզանին X հարթակում դատապարտել է տարածաշրջանի պետական կառույցների վրա հարվածը՝ այն որակելով «վտանգավոր սրացում և ուղիղ սպառնալիք Քուրդիստանի տարածաշրջանի անվտանգությանը և կայունությանը»։
Հարվածը հատկապես ուշադրության կենտրոնում է այն պատճառով, որ Իրաքի քրդական շրջանում տեղակայված ԱՄՆ ուժերը սկսել են դուրսբերում՝ մինչև սեպտեմբերի 30-ը սահմանված ժամկետի ավարտը, որը համաձայնեցված է Վաշինգտոնի և Բաղդադի միջև ԱՄՆ ռազմական ներկայությունը դադարեցնելու նպատակով։ Տարածաշրջանային այս գործընթացները փոխկապակցված են և կարող են ազդել ինչպես անվտանգության, այնպես էլ էներգետիկ և դիվանագիտական օրակարգերի վրա։
Աղբյուր՝ The Independent