Միջերկրական ծովում օտար տեսակները տարածվում են արագ, և դրանք արդեն հայտնվում են սննդի շղթայում
· Աշխարհ
Կիպրոսի ափերի մոտ գիտնականներն ու ձկնորսները փորձում են սահմանափակել Միջերկրական ծով ներթափանցող օտար տեսակների տարածումը։ Ըստ Կիպրոսի Գիտությունների, Գրականության և Արվեստի ակադեմիայի ամփոփած հետազոտության՝ մոտ երկու շաբաթը մեկ ծով է մտնում նոր ոչ բնիկ տեսակ։ Մասնագետները զգուշացնում են, որ տաքացող ջրերն ու Սուեզի ջրանցքը արագացնում են այս գործընթացը՝ վտանգելով տեղական կենսաբազմազանությունը և ձկնորսությունը։
Կիպրոսի ափերի մոտ ձկնորս Պեպիսը փորձարարական թակարդներից հանում է երկու առյուծաձուկ, կտրում դրանց թունավոր փշերը և որսը դնում դույլի մեջ։ Այս առօրյան դարձել է ավելի լայն գիտական աշխատանքի մաս, որի նպատակն է հետևել Միջերկրական ծով ներթափանցող օտար տեսակներին և սահմանափակել դրանց տարածումը։
Տաքացող ծով և բաց ճանապարհ Սուեզի միջոցով
Մասնագետների խոսքով՝ փոփոխությունները պայմանավորված են երկու միաժամանակյա գործոնով՝ ծովի ջերմաստիճանի բարձրացմամբ և Սուեզի ջրանցքով, որը Կարմիր ծովի ու ավելի տաք ջրերից եկող տեսակների համար դարձել է բնական անցուղի։ Այդ պատճառով Միջերկրականում արագորեն ավելանում են ոչ բնիկ օրգանիզմները, որոնք նոր պայմաններում լավ են հարմարվում և մրցակցում տեղական տեսակների հետ։
Կիպրոսի Գիտությունների, Գրականության և Արվեստի ակադեմիայի ամփոփած ուսումնասիրության համաձայն՝ Միջերկրական ծով է ներթափանցում նոր օտար տեսակ մոտավորապես յուրաքանչյուր երկու շաբաթը մեկ։ Զեկույցում նշվում է ավելի քան հազար ոչ բնիկ տեսակ, ինչը զգալի աճ է՝ համեմատած Եվրոպական բնապահպանական գործակալության 2012-2017 թվականների տվյալների, երբ դրանց թիվը պակաս էր ութ հարյուրից։
Ազդեցությունը բնության և տնտեսության վրա
Գիտնականները զգուշացնում են, որ այս տեսակները դուրս են մղում տեղական ծովային կյանքը, փոխում սննդային շղթաները և ճնշում գործադրում առափնյա ձկնորսության վրա։ Միջերկրականը, թեև կազմում է համաշխարհային օվկիանոսի մակերեսի ընդամենը 0.8 տոկոսը, պարունակում է աշխարհի ծովային տեսակների շուրջ 18 տոկոսը, ուստի այստեղի էկոհամակարգի խաթարումը կարող է լայն հետևանքներ ունենալ։
Կիպրոսում իրականացվող փորձարարական որսը ցույց է տալիս նաև մեկ այլ մոտեցում՝ որոշ ներթափանցած տեսակներ փորձ է արվում կիրառել տնտեսական նպատակներով։ Այդ թվում քննարկվում են դրանց օգտագործման հնարավորությունները սննդի, հավելումների, կաշվե իրերի և ցավազրկող միջոցների ոլորտներում։ Սակայն մասնագետները ընդգծում են, որ առանձին կիրառություն գտնելը չի լուծում խնդիրը ամբողջությամբ։
Երկարատև դիտարկման անհրաժեշտությունը
Կիպրացի ծովային գիտնական Պերիկլիս Կլեյտուն նշում է, որ փոփոխությունները հատկապես կտրուկ են դարձել 2000 թվականից հետո։ Նրա խոսքով՝ ծովը չափազանց բարդ համակարգ է, որտեղ միաժամանակ գործում են բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններ, ուստի խնդրի ամբողջական գնահատումը պահանջում է շարունակական և երկարաժամկետ մոնիտորինգ։
Մասնագետների դիտարկմամբ՝ Միջերկրականի օրինակը հիշեցնում է, որ կլիմայի փոփոխությունը միայն ցամաքային տարածքներում չէ, որ զգացվում է։ Երբ ծովերը տաքանում են, էկոհամակարգերի հավասարակշռությունը կարող է խաթարվել ոչ պակաս արագ, քան անտառներում, դաշտերում և քաղաքներում արձանագրվող բնապահպանական ճգնաժամերը։
Աղբյուր՝ The Independent