Ինչպես խոսել երեխայի հետ մարմնի կերպարի մասին
Երեխայի ինքնազգացողության և արտաքինի մասին պատկերացումները հաճախ ձևավորվում են դպրոցում, հասակակիցների ազդեցությամբ և սոցիալական ցանցերում տեսածով։ Մասնագետները նշում են, որ ծնողի առաջին արձագանքը չպետք է սահմանափակվի միայն «դու գեղեցիկ ես» արտահայտությամբ, քանի որ ավելի կարևոր է լսել երեխային և հասկանալ նրա անհանգստության աղբյուրը։ Այդ մոտեցումը օգնում է պահպանել վստահությունը և բացել զրույցը, որն անհրաժեշտ է երկարաժամկետ աջակցություն տրամադրելու համար։
Երբ երեխան տուն է վերադառնում դպրոցից և ասում, որ չի սիրում իր որովայնը, կամ կարծում է, թե «գեր» լինելու պատճառով ոչ ոք չի ցանկանում ընկերանալ իր հետ, ծնողի առաջին բնազդը սովորաբար անմիջապես մխիթարելն է։ Սակայն մասնագետները զգուշացնում են, որ միայն գովեստով արձագանքելը երբեմն փակում է զրույցը՝ առանց օգնելու երեխային խոսել իր անհանգստության մասին։
Սկզբում՝ լսել, հետո՝ պատասխանել
ԱՄՆ-ի Պորտլենդ քաղաքից մանկաբույժ Ուիթնի Կազարեսը, որը գրել է «Raising Body-Confident Kids» գիրքը, խորհուրդ է տալիս նախ տեղ տալ երեխայի զգացումներին։ Նրա խոսքով՝ երբ ծնողը շտապում է ասել «Դու գեղեցիկ ես» կամ «Դու կատարյալ ես», երեխան կարող է զգալ, թե իրեն հորդորում են չզգալ այն, ինչ իրականում զգում է։ Փոխարենը պետք է ցույց տալ, որ ծնողը պատրաստ է լսել և հասկանալ։
Մասնագետները նշում են, որ կարևոր է պարզել՝ ինչն է դարձել այդ մտքերի պատճառը։ Դա կարող է լինել դասընկերոջ վիրավորական խոսքը, համացանցում տեսած պատկերները կամ դեռահասության շրջանում մարմնի բնական փոփոխությունները։ Նույն արտահայտությունը՝ «բոլորը ինձանից նիհար են», տարբեր դեպքերում կարող է նշանակել թե՛ համեմատություն սպորտային խմբում, թե՛ ընկերական հարաբերություններում արտառոց զգացում։
Ինչ ասել, երբ երեխային ցավ է պատճառում արտաքինի թեման
Ռաթգերսի համալսարանի հոգեբանության պրոֆեսոր Շառլոթ Մարկին, որը գրել է «The Body Image Book for Girls» աշխատությունը, ընդգծում է, որ եթե երեխան ինքն է գալիս հարցով կամ մտահոգությամբ, դա լավ նշան է։ Նույնիսկ եթե ծնողը դեռ չի գտել կատարյալ պատասխանը, կարևոր է ընդունել զրույցը և չմերժել այն։ Այդպիսի վերաբերմունքը ցույց է տալիս, որ երեխայի համար անվտանգ է դիմել ծնողին նաև հաջորդ անգամ։
Մասնագետները խորհուրդ են տալիս ասել պարզ ու համակրելի արտահայտություններ՝ «Հասկանում եմ, թե ինչու դա քեզ վիրավորեց» կամ «Պատմիր ավելի մանրամասն»։ Այսպիսի խոսքը չի վիճարկում երեխայի զգացողությունները, այլ օգնում է նրան հասկանալ, որ ցավը նկատվել է և լուրջ է ընդունվում։ Այնուհետև արդեն կարելի է խոսել տարբեր ազդեցությունների մասին՝ հասակակիցների կարծիքից մինչև սոցիալական ցանցերի ստեղծած անիրատեսական չափանիշները։
Ծնողի օրինակը նույնքան կարևոր է, որքան խոսքը
Կազարեսը հիշեցնում է, որ երեխաները շատ ուշադիր հետևում են ոչ միայն այն բանին, թե ինչ են լսում իրենց մասին, այլև՝ ինչպես են ծնողները խոսում իրենց մարմնի մասին։ Եթե մեծահասակը հայելու առաջ անընդհատ քննադատում է իրեն կամ սեփական վարքով փոխանցում է, թե արտաքինն առաջնային արժեք է, երեխայի համար դա դառնում է ուժեղ ազդակ։ Այս պատճառով մարմնի նկատմամբ առողջ վերաբերմունքը պետք է սկսվի հենց ընտանիքից։
Մասնագետների ընդհանուր միտքը նույնն է՝ նպատակն այն չէ, որ երեխան անմիջապես հավատա ծնողի հաճոյախոսությանը, այլ որ իրեն լսված զգա և սովորի մարմնի մասին խոսել առանց ամոթի։ Այդպիսի զրույցները ժամանակի ընթացքում օգնում են ձևավորել ավելի կայուն ինքնագնահատական և նվազեցնել վնասակար համեմատությունները։