Հեռախոսն ինչպես է փոխում մարմինը՝ աչքերից մինչև պարանոց
Սմարթֆոնների և այլ էկրանային սարքերի երկարատև օգտագործումը կարող է ոչ միայն ծանրաբեռնել միտքը, այլև ազդել մարմնի վրա։ Բրիտանական BBC-ի հրապարակած նյութում մասնագետները խոսում են տեսողության, պարանոցի, մկանների և շարժողական հմտությունների վրա հնարավոր ազդեցությունների մասին։ Հետազոտությունները նաև ցույց են տալիս, որ բացօթյա ժամանակը կարող է որոշ չափով պաշտպանել հատկապես աչքերը։
Էկրանի ազդեցությունը՝ ոչ միայն մտքի վրա
Խելախոսներն ու մյուս թվային սարքերը վաղուց են դարձել առօրյայի անբաժան մաս, սակայն դրանց ազդեցությունը սահմանափակվում չէ հոգնածությամբ կամ ուշադրության թուլացմամբ։ BBC-ի հրապարակած նյութում մասնագետները նշում են, որ երկարատև էկրանային սովորությունները կարող են փոխել նաև մարմնի կառուցվածքը և գործառույթները։
Հեղինակն այս հարցը բարձրացրել է նույնիսկ անձնական փորձից հետո՝ նկատելով փոքր կոշտուկ մատնեմատին այն հատվածում, որտեղ սովորաբար հենում է հեռախոսը։ Այդ դիտարկումը դարձել է առիթ՝ պարզելու, թե ինչպիսի ֆիզիկական հետևանքներ կարող է թողնել տեխնոլոգիայի մշտական օգտագործումը։
Աչքեր, պարանոց և մկաններ
Օհայոյի պետական համալսարանի օպտոմետրիայի պրոֆեսոր Դոնալդ Մութիի խոսքով՝ մոտ հեռավորության վրա կատարվող աշխատանքը, այդ թվում հեռախոսին երկար նայելը, ինքնին միակ բացատրությունը չէ կարճատեսության աճի համար։ Նրա ղեկավարած ավելի քան քսան տարվա հետազոտությունը ցույց է տվել, որ երեխաների տեսողության զարգացման վրա մեծ նշանակություն ունի նաև բացօթյա ժամանակ անցկացնելու չափը։
Մասնագետները նշում են նաև այլ վտանգներ՝ պարանոցի ձևի փոփոխություն, մկանային ուժի նվազում, շարժողական հմտությունների թուլացում։ Որոշ գիտնականներ ուշադրություն են դարձնում նաև այն հանգամանքին, որ մշտական թվային կեցվածքը և սահմանափակ ֆիզիկական շարժը կարող են երկարաժամկետ հեռանկարում ազդել նույնիսկ ճանաչողական կարողությունների վրա։
Ինչ կարող է օգնել
Մութիի բացատրությամբ՝ բացօթյա լույսը խթանում է ցանցաթաղանթի միջոցով դոֆամինի արտազատումը, ինչը կարող է պաշտպանիչ դեր ունենալ աչքի զարգացման մեջ։ Այդ պատճառով երեխաների և դեռահասների համար հատկապես կարևոր է ոչ միայն էկրանի ժամանակը սահմանափակելը, այլև դրսում ավելի շատ ժամանակ անցկացնելը։
Փորձագետները խորհուրդ են տալիս նաև կանոնավոր ընդմիջումներ անել, փոխել նստելու դիրքը և չկանգնել հեռախոսի վրա երկար ժամանակ նույն կեցվածքով։ Թեև տեխնոլոգիան անհնար է ամբողջությամբ դուրս բերել առօրյայից, դրա օգտագործումը կարելի է դարձնել ավելի առողջ՝ կանխելով մարմնի վրա կուտակվող վնասը։
Աղբյուր՝ BBC Future