Հորմուզի խցանումը սպառնում է պարենային շղթային
· Աշխարհ
Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Իվեթ Քուպերը հայտարարել է, որ պարարտանյութի համաշխարհային մատակարարումները պետք է շուտափույթ վերականգնվեն, այլապես առաջիկա շաբաթներին կարող է խորանալ պարենային ճգնաժամը։ Նրա գնահատմամբ՝ Իրանի շուրջ պատերազմական զարգացումների հետևանքով Հորմուզի նեղուցով բեռների շարժը խաթարվել է, ինչն արդեն ազդեցություն է թողել Մեծ Բրիտանիայի, Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի գյուղատնտեսության վրա։ Առավել ծանր հետևանքները, ըստ նրա, կրում են զարգացող երկրները, որտեղ հողագործները չեն կարողանում վճարել թանկացած պարարտանյութի և վառելիքի դիմաց։ Քուպերը կոչ է արել գործադրել անհետաձգելի միջազգային ճնշում, որպեսզի նեղուցը վերաբացվի և բեռնափոխադրումները վերականգնվեն։
Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Իվեթ Քուպերը հայտարարել է, որ պարարտանյութի և վառելիքի մատակարարումների խափանումը կարող է կարճ ժամկետում վերածվել ավելի լայն պարենային ճգնաժամի։ Նրա խոսքով՝ Իրանի շուրջ ռազմական զարգացումների հետևանքով Հորմուզի նեղուցով բեռնափոխադրումների ընթացքը փաստորեն կանգ է առել, և այդ իրավիճակը արդեն վնասում է գյուղատնտեսական արտադրությանը Եվրոպայում, Միացյալ Նահանգներում և Միացյալ Թագավորությունում։
Քուպերի գնահատմամբ՝ խնդիրը հատկապես սրվում է այն պատճառով, որ պարարտանյութը սեզոնային նշանակության ապրանք է, և մատակարարման մի քանի շաբաթվա ընդհատումն անգամ կարող է ազդել բերքատվության վրա։ Այդ պատճառով նա միջազգային հանրությանը հորդորել է անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել՝ ապահովելու Հորմուզի նեղուցի վերաբացումը և բեռների ազատ տեղաշարժը։
Պարարտանյութի շուկայի խոցելի հանգույցը
Հորմուզի նեղուցը համաշխարհային էներգետիկ և հումքային փոխադրումների առանցքային ուղիներից է։ Եթե այդ երթուղին խաթարվում է, անմիջապես դժվարանում է ոչ միայն նավթի և վառելիքի, այլև գյուղատնտեսության համար անհրաժեշտ նյութերի մատակարարումը։ Պարարտանյութի թանկացումն իր հերթին բարձրացնում է արտադրության ինքնարժեքը և ճնշում է գործադրում թե՛ խոշոր տնտեսությունների, թե՛ փոքր ֆերմերային տնտեսությունների վրա։
Թեև եվրոպական և ամերիկյան շուկաները որոշ չափով կարող են դիմակայել գնաճային ալիքին, զարգացող երկրներում հետևանքները սովորաբար ավելի ծանր են լինում։ Այնտեղ հողագործները հաճախ աշխատում են սահմանափակ միջոցներով և չեն կարող արագ հարմարվել գների կտրուկ աճին, ինչի հետևանքով նվազում է ցանքատարածությունների մշակումը կամ օգտագործվում է պակաս պարարտանյութ։
Հնարավոր հետևանքները տարածաշրջանի համար
Պարենային շուկաների միջազգային լարվածությունը կարևոր է նաև Հայաստանի և ընդհանրապես տարածաշրջանի համար, քանի որ պարարտանյութի, վառելիքի և հացահատիկի համաշխարհային գները փոխկապակցված են։ Եթե մատակարարումների խափանումը երկարաձգվի, դա կարող է անդրադառնալ գյուղատնտեսական ծախսերի, ներմուծվող ապրանքների գների և ընդհանուր գնաճային միջավայրի վրա։
Այս փուլում պաշտոնական Լոնդոնը խնդիրը ներկայացնում է ոչ միայն որպես առևտրային կամ լոգիստիկական, այլև որպես համաշխարհային սննդային անվտանգության հարց։ Քուպերի ուղերձը հանգում է նրան, որ նեղուցի աշխատանքը վերականգնելու վերաբերյալ արագ քաղաքական որոշումները կարող են կանխել ավելի լայն ճգնաժամը՝ մինչև այն անդրադառնա նոր բերքաշրջանի և սպառողական շուկաների վրա։
Աղբյուր՝ The Guardian