Տնային մարտկոցային համակարգեր․ տեղադրում, արժեք և շահավետություն
Էլեկտրաէներգիայի սակագների աճին զուգընթաց տնային մարտկոցային համակարգերը դառնում են ավելի պահանջված լուծում այն ընտանիքների համար, որոնք ցանկանում են պահեստավորել արևային կայանքներից ստացվող հոսանքը կամ այն օգտագործել առավել թանկ ժամերին։ Արտասահմանյան մասնագիտական հրապարակումների և օգտատերերի փորձի հիման վրա ներկայացվում է, թե ինչպես են տեղադրվում այս համակարգերը, ինչ գործոններ են ազդում դրանց գնի վրա և ինչ ժամկետում կարող է արդարացվել ներդրումը։ Թեման կարող է արդիական լինել նաև Հայաստանի համար, որտեղ արևային էներգիայի կիրառությունն ընդլայնվում է, իսկ էներգախնայողության հարցը շարունակում է մնալ կարևոր։ Տնային մարտկոցի արդյունավետությունը, սակայն, կախված է ոչ միայն սարքավորման արժեքից, այլև սպառման կերպից և գործող սակագնային համակարգից։
Էլեկտրաէներգիայի ծախսերի աճը տնային մարտկոցային համակարգերը դարձրել է առավել տեսանելի ներդրում այն տնտեսությունների համար, որոնք ցանկանում են նվազեցնել ցանցից կախվածությունը և ավելի ճկուն տնօրինել սպառումը։ Նման համակարգերը հիմնականում կիրառվում են երկու նպատակով՝ արևային վահանակներով արտադրված ավելցուկային էներգիան պահեստավորելու կամ ցածր սակագնով գնված հոսանքը հետագայում՝ ավելի թանկ ժամերին, օգտագործելու համար։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ այս լուծումը կարող է օգտակար լինել նաև էլեկտրական ցանցի հավասարակշռման տեսանկյունից, քանի որ պահեստավորումը նպաստում է վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող ընդհատվող արտադրության արդյունավետ օգտագործմանը։
Ինչպես է կառուցվում տնային համակարգը
Տնային մարտկոցը, ըստ էության, բնակարանի կամ առանձնատան համար նախատեսված մեծ հզորությամբ պահեստարան է։ Ժամանակակից համակարգերի զգալի մասը հիմնված է լիթիում-երկաթ-ֆոսֆատ քիմիական բաղադրության վրա, քանի որ այն համարվում է ավելի անվտանգ, դիմացկուն և գերտաքացման նկատմամբ համեմատաբար պակաս զգայուն։ Շուկայում առկա են նաև նատրիումային լուծումներ, որոնք կարող են լինել ավելի մատչելի և սառնամանիքին ավելի դիմացկուն, սակայն սովորաբար զբաղեցնում են ավելի մեծ տարածք և ունեն ծառայության ավելի կարճ ժամկետ։
Տեղադրումը սովորաբար ներառում է մարտկոցային բլոկ, ինվերտոր, կառավարման միավոր և տան էլեկտրական ցանցին միացման աշխատանքներ։ Եթե համակարգը զուգակցվում է արևային վահանակների կամ ջերմային պոմպի հետ, ընդհանուր նախագիծը կարող է դառնալ ավելի արդյունավետ, իսկ որոշ դեպքերում՝ նաև տնտեսապես շահավետ։ Միաժամանակ նախքան գնումը անհրաժեշտ է գնահատել բնակարանի կամ տան սպառման ծավալը, պահեստավորման անհրաժեշտ հզորությունը, ազատ տարածքը և գործող անվտանգության պահանջները։
Ինչից է կախված արժեքը
Տնային մարտկոցի վերջնական գինը որոշվում է մի քանի գործոնով՝ տարողությամբ, արտադրողով, ինվերտորի տեսակից, տեղադրման բարդությունից և համակարգի այլ բաղադրիչներից։ Արտասահմանյան փորձը ցույց է տալիս, որ առավել շահեկան պայմաններ հաճախ ձևավորվում են այն դեպքում, երբ մարտկոցը ձեռք է բերվում արևային համակարգի կամ այլ էներգախնայող սարքավորումների հետ միասին։ Այդուհանդերձ, միայն սկզբնական արժեքը բավարար չափորոշիչ չէ, քանի որ նույն համակարգը տարբեր տնային տնտեսություններում կարող է տալ տարբեր տնտեսական արդյունք։
Երբ կարող է արդարացվել ներդրումը
Վերադարձելիության ժամկետը սովորաբար կախված է տեղական սակագներից և օգտագործման եղանակից։ Արտասահմանյան գնահատականներով՝ ներդրումը կարող է արդարացվել մոտ հինգից տասներկու տարվա ընթացքում, իսկ առանձին դեպքերում՝ շուրջ վեց տարում, եթե սպառողը միաժամանակ ունի արևային վահանակներ և օգտվում է ցածր գիշերային կամ ոչ գագաթնային սակագներից։ Հայաստանի համար այս հարցը ևս պետք է հաշվարկել անհատական կարգով՝ հաշվի առնելով արևային կայանքի առկայությունը, ընտանիքի օրական բեռնվածության գրաֆիկը և էլեկտրաէներգիայի վճարման գործող կարգը։
Այսպիսով, տնային մարտկոցային համակարգը կարող է դառնալ ոչ միայն հարմարավետության, այլև երկարաժամկետ պլանավորման գործիք։ Սակայն դրա ընտրությունը նպատակահարմար է կատարել մանրամասն տեխնիկական և տնտեսական հաշվարկից հետո, որպեսզի ներդրումը համապատասխանի տվյալ տնային տնտեսության իրական պահանջներին։
Աղբյուր՝ Wired