Ֆունկցիոնալ նյարդաբանական խանգարումը՝ երբ հետազոտությունները նորմալ են, իսկ ախտանշանները՝ իրական
Ֆունկցիոնալ նյարդաբանական խանգարումը երկար տարիներ հաճախ ընկալվել է որպես «ամենը գլխում եղած» խնդիր, մինչդեռ հիվանդները բախվել են քայլելու դժվարության, դողերի և նոպաների։ Նոր նյարդաբանությունը ցույց է տալիս, որ խնդիրը կապված է ուղեղի ցանցերի աշխատանքի խանգարման հետ, ոչ թե հիվանդի երևակայության հետ։ Դժվարությունն այսօր էլ մնում է հասանելի բուժման ու մասնագիտացված օգնության սահմանափակությունը։
Ախտորոշման երկար ճանապարհը
Ֆունկցիոնալ նյարդաբանական խանգարումը հաճախ հայտնաբերվում է այն ժամանակ, երբ հիվանդը արդեն անցել է բազմաթիվ հետազոտություններ, սակայն պատասխան չի ստացել։ Բժիշկները սովորաբար հայտնում են, որ ուղեղի սքանավորումը նորմալ է, էլեկտրոէնցեֆալոգրաման՝ հանգստացնող, և էպիլեպսիայի նշաններ չկան, սակայն քայլելու դժվարությունը, դողը կամ նոպաները չեն անհետանում։
Այս հակասությունը շատերին ստիպում է կասկածել սեփական զգացածի վրա։ Սակայն կլինիկաների փորձը ցույց է տալիս, որ երկարատև անորոշությունը հիվանդի վիճակը միայն ծանրացնում է, իսկ նրան չհավատալը հաճախ դառնում է լրացուցիչ հոգեբանական բեռ։
Ուղեղի ցանցերի խաթարված հաղորդակցությունը
Վերջին տարիների նյարդաբանությունը առաջարկում է այլ բացատրություն։ Մարդու շարժումները, զգացողությունները, ուշադրությունը և հույզերը ձևավորվում են ուղեղի տարբեր ցանցերի փոխկապակցված աշխատանքի շնորհիվ, և հենց այդ կապերի խանգարումն է, որ կարող է արտահայտվել մարմնական ախտանշաններով։
Այս մոտեցումը փոխում է նաև հիվանդության ընկալումը. խոսքը ոչ թե մտացածին գանգատների, այլ իրական նյարդաբանական խանգարման մասին է, որի դեպքում ուղեղի որոշ համակարգեր չեն համակարգվում այնպես, ինչպես հարկ է։ Այդ պատճառով էլ հիվանդի վիճակը չի բացատրվում մեկ առանձին հետազոտությամբ կամ մեկ պարզ ցուցանիշով։
Բուժման կարիքը՝ մասնագետների պակասի պայմաններում
Չնայած գիտական առաջընթացին՝ նման հիվանդներին որակյալ օգնություն ստանալը շարունակում է դժվար լինել։ Շատ երկրներում այս խանգարման բուժմամբ զբաղվող մասնագիտացված կենտրոններ քիչ են, իսկ բժշկական կրթության մեջ թեմային հաճախ տրամադրվում է սահմանափակ տեղ։
Արդյունքում ստեղծվում է բուժական դատարկ տարածք, որտեղ պահանջարկը գերազանցում է առաջարկը, իսկ հիվանդները երկար ժամանակ մնում են առանց համակարգված աջակցության։ Մասնագետները նշում են, որ անհրաժեշտ են ավելի լայն կրթական ծրագրեր և բազմամասնագիտական մոտեցում, որպեսզի մարդիկ ավելի շուտ հասնեն ճիշտ ախտորոշման ու բուժման։
Ֆունկցիոնալ նյարդաբանական խանգարումը հիշեցնում է, որ նորմալ հետազոտությունը միշտ չէ, որ նշանակում է առողջություն, և որ բժշկության գլխավոր խնդիրը ոչ միայն հիվանդության նշանները գտնելն է, այլև դրանք ճիշտ հասկանալը։
Աղբյուր՝ The Independent