Արհեստական բանականությամբ Մոլիերի ոճով նոր բեմադրություն են ստեղծել Ֆրանսիայում
Փարիզի Սորբոնի համալսարանի գիտնականներն արհեստական բանականության գործիքի օգնությամբ ստեղծել են Մոլիերի ոճին մոտ փորձարարական բեմական գործ, որը ներկայացվել է Վերսալում։ Նախագիծը միավորել է երկխոսության, երաժշտության, զգեստների և բեմանկարչական լուծումների մշակումն՝ արհեստական բանականության մասնակցությամբ։ Ավելի քան երեք ու կես դար անց ֆրանսիական դասական թատերագրի ստեղծագործական լեզվի նմանակման այս փորձը նոր քննարկում է բացել մշակույթի և տեխնոլոգիայի հարաբերության շուրջ։ Թեման ուշադրության արժանի է նաև այն պատճառով, որ արհեստական բանականության կիրառությունը մշակութային ժառանգության վերամեկնաբանման մեջ արագորեն ընդլայնվում է ամբողջ աշխարհում։
Ֆրանսիայում Մոլիերի ստեղծագործական ժառանգության նոր մեկնաբանություն է ներկայացվել արհեստական բանականության օգնությամբ։ Փարիզի Սորբոնի համալսարանի մասնագետները կիրառել են «Le Chat» անվամբ գործիք՝ ստեղծելու փորձարարական բեմական աշխատանք, որը ոճապես հղվում է տասնյոթերորդ դարի մեծ դրամատուրգին։ Բեմադրությունը ներկայացվել է Վերսալում և ներառել է ոչ միայն երկխոսության, այլև երաժշտության, զգեստների ու բեմական միջավայրի մշակումը։
Այս նախաձեռնությունը մշակութային փորձ է այնքան, որքան տեխնոլոգիական։ Մոլիերը ֆրանսիական գրականության և թատրոնի առանցքային հեղինակներից է, ուստի նրա լեզվամտածողության, երգիծանքի և կերպարային համակարգի վերարտադրության յուրաքանչյուր փորձ անմիջապես դառնում է հանրային քննարկման նյութ։
Դասական ժառանգությունը և թվային գործիքները
Նախագծի հիմքում ընկած է հարցը, թե արդյոք արհեստական բանականությունը կարող է ոչ թե պարզապես ընդօրինակել պատմական հեղինակների լեզուն, այլ դառնալ հետազոտական և բեմական աշխատանքի օժանդակ միջոց։ Համալսարանական շրջանակների համար նման փորձերը կարող են ծառայել նաև որպես գրական ոճի, կառուցվածքի և դարաշրջանի գեղագիտական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության գործիք։ Միևնույն ժամանակ դրանք չեն վերացնում կենդանի հետազոտողի, դրամատուրգի և բեմադրիչի դերը, այլ առավելապես ընդլայնում են ստեղծագործական աշխատանքի հնարավորությունները։
Վեճի առարկա՝ ստեղծագործությո՞ւն, թե՞ նմանակում
Նման նախաձեռնությունները գրեթե միշտ ուղեկցվում են սկզբունքային հարցադրումներով։ Քննարկվում է, թե որտեղ է անցնում սահմանը հեղինակային ստեղծագործության, ակադեմիական փորձի և տեխնոլոգիական նմանակման միջև։ Հատկապես զգայուն է այն հանգամանքը, որ խոսքը վերաբերում է համաշխարհային մշակութային ժառանգության մաս կազմող հեղինակին, որի անունը կապված է ոչ միայն գրական պատմության, այլև ազգային ինքնության հետ։
Այնուամենայնիվ, բեմարվեստում արհեստական բանականության ներգրավումը դառնում է ավելի տեսանելի միտում։ Աշխարհի տարբեր երկրներում այն արդեն օգտագործվում է արխիվների թվայնացման, թանգարանային պատմությունների վերակազմության, երաժշտական փորձարկումների և կրթական ծրագրերի մեջ։ Վերսալում ներկայացված Մոլիերի ոճով նոր գործը այդ ավելի լայն գործընթացի հերթական օրինակն է, որտեղ մշակութային հիշողությունն ու նորագույն տեխնոլոգիաները միաժամանակ համագործակցության և վեճի դաշտ են ստեղծում։
Աղբյուր՝ The Guardian