Իրան–ԱՄՆ–Իսրայել հակամարտության սրացումը կարող է լրջորեն ազդեցություն ունենալ համաշխարհային էներգետիկ շուկաների վրա։ France 24-ի փոխանցմամբ՝ իրավիճակը գնահատվում է որպես ամենածանր էներգետիկ ճգնաժամերից մեկը։
Հակամարտության ազդեցությունը էներգետիկ շուկաների վրա
Իրանի, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև հակամարտության սրացումը կարող է լրջորեն խաթարել համաշխարհային էներգետիկ հավասարակշռությունը։ France 24-ի փոխանցմամբ՝ իրավիճակը արդեն գնահատվում է որպես աշխարհի պատմության մեջ ամենածանր էներգետիկ ճգնաժամերից մեկը։
Տարածաշրջանում լարվածության աճը սովորաբար անմիջապես անդրադառնում է նավթի ու գազի գների վրա՝ առաջացնելով անորոշություն շուկաներում և մեծացնելով մատակարարման խափանումների ռիսկը։ Այդպիսի զարգացումները հատկապես զգայուն են այն երկրների համար, որոնք կախված են ներմուծվող էներգակիրներից։
Ինչու է սա կարևոր Հայաստանի համար
Էներգակիրների միջազգային գների ցանկացած կտրուկ աճ կարող է հետևանքներ ունենալ նաև Հայաստանի տնտեսության համար՝ ազդելով տրանսպորտի, արտադրության և սպառողական գների վրա։ Նման ֆոնին արտաքին շուկաներում կայունության պահպանումը կարևոր է նաև տարածաշրջանային երկրների համար։
Թեև հաղորդագրությունում ներկայացված են ընդհանուր գնահատականներ, պարզ է, որ Մերձավոր Արևելքում ցանկացած նոր էսկալացիա կարող է ունենալ լայնածավալ տնտեսական հետևանքներ՝ դուրս գալով տարածաշրջանի սահմաններից։
Շուկաները սպասողական վիճակում են
Միջազգային փորձագետները սովորաբար նման իրավիճակներում ուշադրություն են դարձնում ոչ միայն ռազմական զարգացումներին, այլև նավթի արտահանման ուղիներին, նավարկության անվտանգությանը և խոշոր էներգետիկ ենթակառուցվածքների պաշտպանությանը։ Այս գործոնները միասին ձևավորում են շուկաների ընդհանուր տրամադրությունը։
France 24-ի հաղորդմամբ՝ ներկայիս հակամարտությունը համարվում է համաշխարհային էներգետիկ անվտանգության համար ամենախոշոր սպառնալիքներից մեկը, քանի որ դրա ազդեցությունը կարող է զգացվել ոչ միայն տարածաշրջանում, այլև ամբողջ աշխարհում։
Հոկտեմբերի 11-ի լուսաբացին Նեպալի կենտրոնական Գորխայի շրջանում տեղի ունեցած սողանքը փակել է Բուդհի Գանդակի գետը և առաջացրել հուժկու վարարման ալիք ստորին հոսանքում։ Ամենից շատ տուժած Չումանուբրի գյուղական համայնքում, ըստ հաղորդումների, ավերվել է երկու գյուղ, ջրերը քշել են տներ, ճանապարհներ և կամուրջներ։ Իշխանությունների տվյալներով՝ վնասվել է 204 տուն, տուժել է ավելի քան 650 մարդ, իսկ զբոսաշրջային երթուղիներում մեկուսացել են ավելի քան 100 օտարերկրյա արշավորդներ։
Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ անցած մեկ օրվա ընթացքում հակաօդային պաշտպանության միջոցները խոցել են 1425 ուկրաինական, ինքնաթիռային տիպի անօդաչու թռչող սարք։ Գերատեսչությունը այդ ցուցանիշը ներկայացրել է որպես վերջին ժամանակների առավել լայնածավալ հարձակումներից մեկի հետևանք։ Ավելի վաղ Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինը հայտնել էր, որ հոկտեմբերի 14-ի գիշերը մայրաքաղաքի ուղղությամբ փորձ է արվել կիրառել 493 անօդաչու։ Պաշտոնական հաղորդագրություններում լրացուցիչ մանրամասներ առայժմ չեն հրապարակվել։
Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիական ավիացիայի իշխանությունների հաղորդմամբ՝ կիրակի օրը Ռիյադի արքա Խալիդի միջազգային օդանավակայանի ուղևորային տերմինալներից մեկը ենթարկվել է նոր հարվածի։ Միջադեպի հետևանքով մեկ մարդ զոհվել է, 11-ը՝ վիրավորվել, իսկ տերմինալում հրդեհ է բռնկվել։ Սա տեղի է ունեցել նախորդ օրվա մահաբեր հարձակման հաջորդ օրը և վկայում է, որ Եմենի պատերազմին առնչվող լարվածությունը շարունակում է խորանալ տարածաշրջանում։
Մեծ Բրիտանիայի Հարավային Յորքշիրի ոստիկանությունը հայտնել է, որ շաբաթ օրը Յորքշիրի վայրի բնության պարկում տղամարդ է մահացել վագրի արգելափակ տարածք մտնելուց հետո։ Արտակարգ ծառայությունները դեպքի վայր են կանչվել ժամը 13։30-ից քիչ անց, սակայն տղամարդուն արձանագրել են մահացած տեղում։ Ականատեսների խոսքով՝ մի կին փորձել է հետ պահել նրան արգելապատնեշն անցնելուց, սակայն չի կարողացել կանխել կատարվածը։
Լանսետի նորաստեղծ հանձնաժողովը հրապարակել է մարդկության առողջությանը սպառնացող 17 խոշոր վտանգների գնահատականը՝ նշելով, որ դրանցից յուրաքանչյուրին հնարավոր է արձագանքել իրատեսական քայլերով։ Առաջին տեղերում են արհեստական բանականության չարաշահումը և միջուկային հակամարտությունը, որոնց երկարաժամկետ հետևանքները, ըստ գնահատման, կարող են հասնել մինչև մարդկության գոյության սպառնալիք։ Զեկույցը հիշատակում է նաև հարուստ երկրների օգնության կրճատումները, կլիմայական ճգնաժամը և մանկական թերսնումը։
Իսայաս փոթորկի թուլացած մնացորդները կիրակի օրը շարժվում էին դեպի հյուսիս՝ տեղատարափ անձրևներ բերելով Կենտրոնական Ապալաչների և Միջատլանտյան շրջաններ։ Միևնույն ժամանակ Ֆլորիդայի Պանհենդլում և Ալաբամայի հարավում մոտ 396 հազար բաժանորդ մնացել էր առանց էլեկտրականության։ ԱՄՆ օդերևութաբանական ծառայությունը զգուշացնում է ջրհեղեղի, ուժեղ քամու և վտանգավոր ծովային ալեկոծության շարունակման մասին։
