Գազայի զինադադարի ձախողման շուրջ մեղադրանքները խորացնում են նոր պատերազմի վտանգը
· Աշխարհ
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում հնչած հայտարարություններից հետո նոր քննարկում է ծավալվել Գազայի զինադադարի ձգձգման պատճառների շուրջ։ ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող Խաղաղության խորհրդի բարձրաստիճան ներկայացուցիչ Նիկոլայ Մլադենովը հիմնական պատասխանատվությունը վերագրել է ՀԱՄԱՍ-ին, սակայն վերլուծաբանները նշում են, որ միակողմանի մոտեցումը կարող է տապալել հրադադարի պահպանման ջանքերը։ Քննադատների համոզմամբ՝ Իսրայելի ստանձնած պարտավորությունների չկատարման անտեսումը մեծացնում է ռազմական գործողությունների վերսկսման հավանականությունը։ Գազայի ճգնաժամը շարունակում է մնալ Մերձավոր Արևելքի անվտանգության առանցքային հարցերից մեկը՝ անմիջական միջազգային արձագանքի պահանջով։
Գազայի զինադադարի հետագա ընթացքի շուրջ միջազգային վեճը նոր թափ է ստացել այն բանից հետո, երբ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող Խաղաղության խորհրդի բարձրաստիճան ներկայացուցիչ Նիկոլայ Մլադենովը հայտարարեց, թե հրադադարի շարունակական իրագործման գլխավոր խոչընդոտը ՀԱՄԱՍ-ն է։ Նրա խոսքով՝ պաղեստինյան շարժումը հրաժարվել է ընդունել ստուգելի զինաթափում, թողնել հարկադրական վերահսկողությունը և թույլատրել իրական քաղաքացիական անցում։
Սակայն այդ գնահատականը քննադատության է արժանացել մի շարք վերլուծաբանների կողմից, որոնք պնդում են, թե զինադադարի ձգձգումը չի կարելի բացատրել միայն մեկ կողմի վարքագծով։ Նրանց կարծիքով՝ եթե միջնորդական գործընթացում անտեսվեն Իսրայելի ստանձնած պարտավորությունները, ապա հրադադարի մեխանիզմը կկորցնի հավասարակշռությունը և կդառնա ավելի խոցելի։
Միջնորդական ձևաչափի հանդեպ աճող հարցադրումներ
Քննադատները նշում են, որ ցանկացած հրադադար կարող է կենսունակ լինել միայն այն դեպքում, երբ կողմերից յուրաքանչյուրի պարտավորությունները գնահատվեն նույն չափանիշներով։ Եթե միջազգային դերակատարները հրապարակայնորեն մեղադրեն միայն ՀԱՄԱՍ-ին, ապա այդ մոտեցումը, նրանց համոզմամբ, ոչ թե կմոտեցնի քաղաքական հանգուցալուծումը, այլ կխորացնի անվստահությունը բանակցային գործընթացի նկատմամբ։
Այս համատեքստում առանձնապես կարևոր է այն հանգամանքը, որ Գազայի իրավիճակը վաղուց դուրս է եկել միայն տեղային անվտանգության խնդրի շրջանակից։ Այն առնչվում է մարդասիրական պայմաններին, շրջափակման հետևանքներին, կառավարման հարցերին և տարածաշրջանային ուժերի մրցակցությանը, ուստի որևէ պարզեցված մեկնաբանություն դժվար թե նպաստի երկարատև կայունության հաստատմանը։
Նոր բախումների վտանգը Գազայում
Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ միակողմանի ճնշումը կարող է ոչ թե ամրապնդել զինադադարը, այլ հակառակը՝ արագացնել դրա քայքայումը։ Եթե կողմերից մեկը համոզվի, որ միջնորդներն այլևս չեն պահպանում չեզոքությունը, ապա ռազմական գործողությունների վերսկսման վտանգը կաճի, հատկապես Գազայի արդեն իսկ ծանր մարդասիրական իրադրության պայմաններում։
Մերձավոր Արևելքի այս ճգնաժամը կարևոր է նաև ավելի լայն միջազգային օրակարգի համար, քանի որ Գազայում իրավիճակի սրացումը հաճախ ազդում է ողջ տարածաշրջանի կայունության վրա։ Այդ պատճառով հրադադարի վերաբերյալ ցանկացած գնահատական, որքան էլ կտրուկ լինի, միջազգային կառույցների համար պահանջում է հավասարակշռված և փաստարկված մոտեցում։
Աղբյուր՝ The Guardian