Աշխարհի վրա ամենամեծ ազդեցություն ունեցող հակամարտությունները՝ այսօր
· Administrator · Աշխարհ
Այսօր աշխարհում կան մի քանի հակամարտություններ, որոնք ազդում են ոչ միայն իրենց տարածաշրջանի, այլև ամբողջ աշխարհի վրա։ Ամենաուժեղ ազդեցությունն ունեն Ուկրաինայի պատերազմը, Գազայի շուրջ պատերազմն ու ավելի լայն Մերձավոր Արևելքի լարվածությունը, Սուդանի պատերազմը, ինչպես նաև Թայվանի նեղուցի շուրջ աճող վտանգը, որը դեռ լիարժեք պատերազմ չէ, բայց համարվում է գլոբալ ռիսկերի ամենազգայուն կետերից մեկը։
1. Ռուսաստան–Ուկրաինա պատերազմը շարունակում է մնալ Եվրոպայի անվտանգության գլխավոր ճգնաժամը։ ՄԱԿ-ի մարդասիրական պլանով՝ 2026-ին միայն Ուկրաինայում միլիոնավոր մարդիկ շարունակում են օգնության կարիք ունենալ, իսկ պատերազմի բնույթը ավելի է փոխվում դեպի զանգվածային դրոնային հարվածներ ու ենթակառուցվածքների վնասում։ Սա ազդում է ոչ միայն անվտանգության, այլև էներգետիկայի, պարենային շուկաների և Եվրոպայի ռազմաքաղաքական որոշումների վրա։
2. Գազա-Իսրայել պատերազմը և ավելի լայն Մերձավոր Արևելքի լարվածությունը շարունակում են համաշխարհային օրակարգի կենտրոնում մնալ։ Գազայում մարդասիրական իրավիճակը շարունակում է ծանր մնալ, իսկ տարածաշրջանային լարվածությունը դուրս է եկել միայն Գազայի սահմաններից՝ ազդելով Կարմիր ծովի նավագնացության, էներգակիրների, ապահովագրական ծախսերի և միջազգային փոխադրումների վրա։
3. Կարմիր ծովի ճգնաժամը առանձնապես կարևոր է, որովհետև այստեղ խնդիրը միայն պատերազմը չէ, այլ համաշխարհային առևտրի խոցելիությունը։ Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ Կարմիր ծովն ու Սուեզի ուղին սովորաբար սպասարկում են աշխարհի կոնտեյներային փոխադրումների մոտ 30 տոկոսը, և ճգնաժամը լուրջ հարված է տվել նավային երթևեկությանը ու մի շարք նավահանգիստների առևտրային ծավալներին։
4. Սուդանի պատերազմը հաճախ ավելի քիչ է լուսաբանվում, բայց ազդեցությամբ այն հսկայական է։ ՄԱԿ-ի մարդասիրական գնահատմամբ՝ 2026-ին Սուդանում ավելի քան 33 միլիոն մարդ մարդասիրական աջակցության կարիք ունի։ Սա այսօր աշխարհի ամենածանր հումանիտար ճգնաժամերից մեկն է, որը destabilizացնում է նաև Չադը, Կարմիր ծովի ավազանը և Աֆրիկայի եղջյուրը։
5. Թայվանի նեղուցի շուրջ լարվածությունը դեռ բաց պատերազմի չի վերածվել, բայց համաշխարհային ազդեցության տեսանկյունից այն ամենավտանգավոր կետերից է։ CSIS-ի գնահատմամբ՝ Թայվանի նեղուցով անցնում է մոտ 2.45 տրիլիոն դոլարի ապրանք՝ այսինքն համաշխարհային ծովային առևտրի ավելի քան մեկ հինգերորդը։ Եթե այստեղ լուրջ ռազմական ճգնաժամ լինի, հարվածը կանցնի միաժամանակ առևտրի, չիպերի արտադրության, տեխնոլոգիաների և համաշխարհային մատակարարման շղթաների վրա։
6․ ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան հակամարտություն
Քանի որ սա հիմա ազդում է նավթի, գազի, Hormuz-ի միջանցքի, համաշխարհային գնաճի և շուկաների վրա։ ԱՄՀ-ն արդեն զգուշացնում է, որ երկարաձգվելու դեպքում ռիսկը կարող է հասնել նույնիսկ համաշխարհային ռեցեսիայի մակարդակի։
Միայն Կարմիր ծովի ճգնաժամը դիպչում է ուղու, որով սովորաբար անցնում է աշխարհի կոնտեյներային առևտրի մոտ 30%-ը։ Այսինքն՝ մեկ տարածաշրջանային պատերազմ կարող է թանկացնել ապրանքները հազարավոր կիլոմետրեր հեռու գտնվող երկրներում։
Թայվանի նեղուցով անցնող առևտրի արժեքը գնահատվում է մոտ 2.45 տրիլիոն դոլար։ Սա նշանակում է, որ այստեղի ցանկացած մեծ էսկալացիա կարող է միաժամանակ հարվածել թե՛ էլեկտրոնիկային, թե՛ ավտոարդյունաբերությանը, թե՛ համաշխարհային լոգիստիկային։
Սուդանի հակամարտությունը, որը շատերի լրահոսում առաջին տեղում չէ, ՄԱԿ-ի գնահատմամբ արդեն հասցրել է այն մակարդակին, որ 33.7 միլիոն մարդ օգնության կարիք ունի։ Դա ցույց է տալիս, որ ոչ բոլոր «ամենամեծ» հակամարտություններն են ամենաշատ լուսաբանվողները։
Եթե շատ կարճ ձևակերպենք, այսօր աշխարհի վրա ամենամեծ ազդեցությունն ունեն այն հակամարտությունները, որոնք միաժամանակ հարվածում են անվտանգությանը, էներգետիկային, առևտրին, պարենային շուկային և մատակարարման շղթաներին։ Այդ ցանկի առաջատարներում են Ուկրաինան, Մերձավոր Արևելքը, Կարմիր ծովը, Սուդանը և Թայվանի նեղուցի շուրջ լարվածությունը։