Քաղաքները կրկին բացում են փողոցները մարդկանց համար
Ամռան ամիսներին աշխարհի մի շարք քաղաքներ ժամանակավորապես կամ մշտապես սահմանափակում են մեքենաների մուտքը փողոցներ՝ դրանք վերածելով քայլելու, հեծանվավազքի և հանրային շփման գոտիների։ Նյու Յորքից ու Փարիզից մինչև Սան Ֆրանցիսկո, Սինգապուր և Բարսելոնա՝ նման նախաձեռնությունները միաժամանակ ուղղված են թե՛ քաղաքային կյանքի որակի բարձրացմանը, թե՛ օդի աղտոտվածության և աղմուկի նվազեցմանը։ Օտտավայում անցկացված նոր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ մեքենաների հեռացումը կարող է զգալիորեն նվազեցնել քայլողների և հեծանվորդների աղմուկային ու օդային ազդեցությունը։ Փորձագետների գնահատմամբ՝ այս փորձը վկայում է, որ քաղաքային ապագան պարտադիր չէ, որ հիմնված լինի ավտոմեքենայի վրա։
Աշխարհի մի շարք խոշոր քաղաքներում փողոցները աստիճանաբար վերադառնում են մարդկանց։ Ամռան շաբաթ օրերին Նյու Յորքը, Փարիզը, Սան Ֆրանցիսկոն, Սինգապուրը և Բարսելոնան տարբեր ձևաչափերով սահմանափակում են մեքենաների մուտքը՝ լայն ճանապարհները վերածելով զբոսնելու, հեծանիվ քշելու և բացօթյա շփվելու տարածքների։ Այս միտումը ոչ միայն փոխում է քաղաքային միջավայրը, այլև նոր դիտանկյուն է առաջարկում այն հարցում, թե ինչպես պետք է կազմակերպվի ժամանակակից քաղաքի կյանքը։
Փողոց՝ որպես հանրային տարածք
Նյու Յորքում «summer streets» ծրագիրը ամռան ամիսներին որոշ ճանապարհներ դարձնում է ոտքով և հեծանիվով տեղաշարժվելու համար հարմար միջավայր։ Ավանդաբար ծանրաբեռնված փողոցներում մեքենաների փոխարեն հայտնվում են ընտանիքներ մանկասայլակներով, քայլող խմբեր և հեծանվորդներ։ Նմանատիպ նախաձեռնությունները աճում են նաև այլ քաղաքներում, քանի որ քաղաքային իշխանությունները փորձում են փողոցը դիտարկել ոչ միայն որպես երթևեկության ուղի, այլև որպես հասարակական կյանքին ծառայող տարածք։
Առողջություն, աղմուկ և օդի որակ
Ամենաակնառու արդյունքներից մեկը օդի և աղմուկի աղտոտվածության նվազումն է։ Օտտավայում անցկացված նոր ուսումնասիրությունը, որ անդրադարձել է Queen Elizabeth Driveway-ի ամառային փակմանը, ցույց է տվել, որ մեքենաների բացակայության պայմաններում հետիոտներն ու հեծանվորդները մոտ 60 տոկոսով ավելի քիչ են ենթարկվել համակցված աղմուկային և օդային ազդեցության։ Հետազոտության հեղինակ, Կարլետոնի համալսարանի պրոֆեսոր Լիամ Օ՛Բրայենը նշում է, որ մեքենաների ներկայությունը երբեմն նույնիսկ խանգարում է սովորական զրույցին քայլելիս կամ վազելիս։
Մասնագետների խոսքով՝ նման ծրագրերի կարևոր բաղադրիչը մանր մասնիկների, այդ թվում՝ PM2.5-ի կրճատումն է։ Այս աղտոտիչները հաճախ կապված են ավտոմոբիլային երթևեկության հետ և ազդում են հատկապես խոցելի խմբերի՝ երեխաների, տարեցների և շնչառական խնդիրներ ունեցող մարդկանց վրա։ Այդ պատճառով փողոցների ժամանակավոր կամ մշտական փակումը կարող է դիտվել ոչ միայն որպես քաղաքաշինական, այլև որպես առողջապահական միջոցառում։
Քաղաքների երկարաժամկետ ընտրությունը
Փարիզում արդեն ավելի քան հարյուր փողոց դարձել է մեքենաների համար փակ, իսկ քաղաքի բնակիչներն անցած տարի կողմ են քվեարկել ևս 500-ի ավելացմանը։ Բարսելոնան ընդլայնում է իր «սուպերբլոկների» համակարգը, որի նպատակն է մի քանի թաղամասերի ներսում սահմանափակել ավտոմեքենաների անցանելիությունը և առաջնություն տալ բնակիչներին։ Սինգապուրում որոշ ճանապարհներ փակվում են «մեքենաներից ազատ կիրակի օրերի» համար, իսկ Սան Ֆրանցիսկոյում «Slow Streets» նախաձեռնությունը, որը մեկնարկել էր համավարակի ընթացքում, շարունակում է աջակցել համայնքային կյանքին։
Ըստ քաղաքային պլանավորման մասնագետների՝ նման քայլերը ցույց են տալիս, որ փողոցը կարող է ծառայել ոչ միայն մեքենաների արագ անցմանը, այլև մարդկանց առօրյային։ Օ՛Բրայենը համոզված է, որ կայուն և ցանկալի այլընտրանքներ ստեղծելով՝ քաղաքները կարող են նվազեցնել կախվածությունը ավտոմեքենաներից։ Նրա գնահատմամբ՝ այս փորձը կարևոր հիշեցում է, որ քաղաքային ապագան կարող է լինել ավելի հանգիստ, առողջ և հասանելի բոլորի համար։
Աղբյուր՝ Time Magazine