Ջրանցքները կարող են մեղմել քաղաքային շոգը՝ ցույց է տալիս նոր ուսումնասիրությունը
· Աշխարհ
Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի քաղաքներում անցկացված նոր ուսումնասիրությունը պարզել է, որ ջրանցքները կարող են զովացնել իրենց ափերին հարակից թաղամասերը մինչև 50 մետր հեռավորության վրա։ Հետազոտության հեղինակները մոդելավորել են ջրի և օդի փոխազդեցությունը մեկ տարվա ընթացքում՝ գնահատելով ջրանցքների ազդեցությունը քաղաքային ջերմաստիճանի վրա։ Ամենաուժեղ զովացնող ազդեցությունը նկատվում է գարնանը, վաղ ամռանը և հատկապես շոգ ալիքների ժամանակ։ Աշխատությունը կարևոր է քաղաքային պլանավորման և առողջության տեսանկյունից, քանի որ նույնիսկ փոքր ջերմաստիճանային անկումը կարող է օգուտ տալ բնակիչներին։
Ջրանցքների անտեսված դերը քաղաքային միջավայրում
Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի քաղաքներում ջրանցքները լայնորեն տարածված են՝ արդյունաբերական հեղափոխության ժառանգությամբ։ Սակայն մինչ այժմ նրանց ազդեցությունը քաղաքային տաքացման մեղմացման վրա բավարար չափով ուսումնասիրված չէր։ Նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ այս ջրային ուղիները կարող են նկատելիորեն զովացնել իրենց անմիջական շրջակայքը։
Գիտնականների հաշվարկներով՝ ջրանցքների զովացնող ազդեցությունը հիմնականում զգացվում է ցերեկային ժամերին և տարածվում է 20-ից 50 մետր շառավղով։ Գարնանը և վաղ ամռանը ջերմաստիճանի անկումը սովորաբար հասնում է մոտ 1.2-1.4 աստիճանի, իսկ շոգ ալիքների ընթացքում կարող է գերազանցել 2 աստիճանը։
Ինչպես է աշխատում ջրի և օդի փոխազդեցությունը
Հետազոտական խումբը կառուցել է մոդել, որը հաշվի է առնում ջրանցքի ջրի տարվա ընթացքում փոփոխվող ջերմաստիճանը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի առանձնահատկությունները՝ եղանակը և շենքերի կողմից ստեղծվող ստվերը։ Այս եղանակով ուսումնասիրվել է 68 ջրանցք, ինչի շնորհիվ հնարավոր է եղել գնահատել նրանց ազդեցությունը ամբողջ տարվա կտրվածքով։
Վերլուծության հիմքում դրվել է 2022 թվականը, որը մինչև վերջերս համարվում էր ամենատաք տարիներից մեկը և դեռևս պահպանում է Մեծ Բրիտանիայի առավել բարձր գրանցված ջերմաստիճանը՝ 40.3 աստիճան Celsius։ Գիշերային ժամերին ջրանցքները կարող են փոքր-ինչ տաքացնել շրջակայքը, սակայն այդ ազդեցությունը զգալիորեն թույլ է և մոտ 0.2 աստիճան է։
Առողջապահական և քաղաքաշինական նշանակություն
Թեև թվերն առաջին հայացքից փոքր են թվում, քաղաքային ջերմային բեռնվածության պայմաններում նման փոփոխությունները կարևոր են հատկապես տարեցների, քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդկանց և խոցելի խմբերի համար։ Ուսումնասիրության հեղինակները նշում են, որ ջրանցքներն ունեն նաև տնտեսական արժեք, քանի որ նպաստում են ջերմային ալիքների հետևանքների մեղմացմանը։
Արդյունքները հիշեցնում են, որ քաղաքի կանաչ և ջրային տարածքները միայն տեսողական կամ հանգստի նշանակություն չունեն։ Դրանք կարող են դառնալ նաև կլիմայական հարմարվողականության գործիք, եթե քաղաքային պլանավորման մեջ դիտարկվեն որպես ինֆրաստրուկտուրայի մաս։
Աղբյուր՝ The Independent