Կահիրեում վեճ է ծագել Թութանհամոնի ու Նեֆերտիտիի որմնանկարի շուրջ
· Մշակույթ
Կահիրեի Թահրիր հրապարակում պատրաստված 66 մետրանոց որմնանկարը, որում պատկերված էին Թութանհամոնն ու Նեֆերտիտին, վերացվել է Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինի պետական այցից առաջ։ Տեղական իշխանությունները աշխատանքը ներառել էին մայրաքաղաքը գեղեցկացնող մեծ ծրագրի մեջ, սակայն այն արագորեն հայտնվեց վեճի կենտրոնում՝ Եգիպտոսի հնագույն պատմության և փարավոնների ծագման շուրջ հնչած պնդումների պատճառով։ Դեպքը նորից ցույց տվեց, թե որքան զգայուն է Եգիպտոսում հին պատմական ժառանգության ներկայացման հարցը։
Մայրաքաղաքը պատրաստվում էր պետական այցի
Կահիրեի իշխանությունները Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինի պետական այցից առաջ սկսել էին քաղաքի կենտրոնի տեսքի բարելավման լայնածավալ աշխատանքներ։ Այդ ծրագրի շրջանակում Թահրիր հրապարակում հայտնվել էր 66 մետրանոց որմնանկար, որը ստեղծել էր երիտասարդ կամավորների խումբը՝ «Ռասմեթ Բասմա» նախաձեռնության մասնակցությամբ։
Որմնանկարի վրա պատկերված էին Եգիպտոսի հնագույն պատմության ամենահայտնի դեմքերից երկուսը՝ Թութանհամոնը և Նեֆերտիտին։ Նպատակը, ըստ նախաձեռնության տրամաբանության, մայրաքաղաքի կենտրոնն էր գեղեցկացնելու և հյուրերի համար խորհրդանշական, պատմական միջավայր ստեղծելու։
Պատմական պատկերների շուրջ վեճը
Սակայն աշխատանքը շուտով հայտնվեց հասարակական քննարկման կիզակետում։ Որմնանկարը հեռացնելու կամ ծածկելու որոշումը կապվեց այն մտահոգությունների հետ, թե պատկերագրական նման լուծումը կարող է տեղ տալ փարավոնների ծագման շուրջ տարբեր մեկնաբանությունների, այդ թվում՝ աֆրոցենտրիստական պնդումների, որոնք վերջին տարիներին պարբերաբար առաջացնում են բանավեճեր Եգիպտոսի պատմական ինքնության շուրջ։
Եգիպտոսում հնագույն քաղաքակրթության ներկայացումն առանձնապես զգայուն թեմա է, քանի որ այն ուղղակիորեն առնչվում է ազգային հիշողության, մշակութային ժառանգության և միջազգային ընկալումների հետ։ Այդ պատճառով անգամ քաղաքային դեկորատիվ նախաձեռնությունները երբեմն ստանում են քաղաքական ու խորհրդանշական ծանրություն։
Ինչ է բացահայտում այս դեպքը
Թահրիրի որմնանկարի պատմությունը ցույց է տալիս, որ պետական այցերի համար արված քաղաքային ձևավորումը կարող է վերածվել ավելի լայն մշակութային քննարկման։ Մի կողմից՝ նման նախագծերը միտված են ներկայացնելու Եգիպտոսը որպես պատմության և ժամանակակից քաղաքի համադրություն, մյուս կողմից՝ դրանք անմիջապես ստուգվում են հասարակական զգայուն ընկալումների ներքո։
Թութանհամոնի և Նեֆերտիտիի պատկերները վաղուց դարձել են Եգիպտոսի գլոբալ խորհրդանիշներից, և դրանց կիրառումը հանրային տարածքում միշտ էլ պահանջում է քաղաքական ու մշակութային զգուշավորություն։ Կահիրեի վերջին դեպքը ևս մեկ անգամ հաստատեց, որ հնագիտական ժառանգության թեման մնում է ոչ միայն գիտական, այլև հասարակական ու գաղափարական պայքարի դաշտ։