Աստղագետները առաջին անգամ հնարավոր արբանյակ են հայտնաբերել Արեգակնային համակարգից դուրս
Միջազգային գիտական խումբը ներկայացրել է Արեգակնային համակարգից դուրս գտնվող հնարավոր արբանյակի մասին վկայող նոր տվյալներ։ Դիտարկման օբյեկտը պտտվում է շագանակագույն թզուկ CD-35 2722 B-ի շուրջ՝ Երկրից մոտ 73 լուսատարի հեռավորության վրա։ Հետազոտությունն առանձնահատուկ է նրանով, որ նման մարմնի մասին սա մինչ այժմ առաջին համոզիչ ազդակներից է, թեև դրա արբանյակ լինելու հարցը դեռ վերջնական չէ։
Միջազգային հետազոտական խումբը հայտնել է Արեգակնային համակարգից դուրս գտնվող հնարավոր արբանյակի մասին վկայող տվյալներ։ Դիտարկված մարմինը կապված է Երկրից շուրջ 73 լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող CD-35 2722 B շագանակագույն թզուկի հետ, և գիտնականների խոսքով՝ սա արտաաստղային արբանյակների որոնման մեջ կարևոր քայլ է։ Սակայն մասնագետները դեռ չեն համարում հարցը վերջնական փակված, քանի որ մարմնի բնույթը լրացուցիչ ստուգումների կարիք ունի։
Ինչ է հայտնի դիտարկված մարմնի մասին
CD-35 2722 B-ն շագանակագույն թզուկ է՝ երկնային մարմին, որը գտնվում է մոլորակի և աստղի միջև ընկած սահմանագծում։ Նրա զանգվածը մոտ 37 անգամ գերազանցում է Յուպիտերին, իսկ նա պտտվում է CD-35 2722 աստղի շուրջ, որի զանգվածը Արեգակի զանգվածի մոտ 40 տոկոսն է։ Գիտնականների նկարագրությամբ՝ այդ համակարգի բաղադրիչները միմյանցից բաժանված են մոտ 2,8 աղեղվայրկյան տեսանելի հեռավորությամբ։
Հետազոտողները մարմինը դիտարկել են 2023 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2026 թվականի փետրվարը՝ ընդհանուր 23 գիշեր, օգտագործելով Եվրոպական հարավային աստղադիտարանի Գերազանց մեծ աստղադիտակի վրա տեղադրված CRIRES+ ինֆրակարմիր սպեկտրոգրաֆը։ Նրանց կիրառած Դոպլերի մեթոդը թույլ է տալիս չափել երկնային մարմնի արագության մանր փոփոխությունները և դրանց միջոցով եզրակացնել մոտակայքում պտտվող այլ մարմնի առկայությունը։
Ինչու է այս հայտնագործությունը կարևոր
Այս մեթոդը տասնամյակներ շարունակ կենտրոնական դեր է խաղացել արտաաստղային մոլորակների ուսումնասիրության մեջ։ Այն կիրառվել է նաև 1995 թվականին, երբ հայտնաբերվեց Արեգակի նման աստղի շուրջ առաջին արտաաստղային մոլորակը։ Նոր ուսումնասիրության առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ CD-35 2722 B-ն բավական հեռու է իր մայր աստղից, ուստի հնարավոր է եղել ստանալ նրա սպեկտրն ուղղակիորեն՝ գրեթե առանց աստղի լույսի խանգարումների։
Հենց այդ տեխնիկական պայմաններն են, ըստ հետազոտողների, թույլ տվել առավել ճշգրիտ գրանցել ազդակները։ Նախորդ փորձերը նման արդյունքի հասնելու հարցում հաճախ սահմանափակվել են սպեկտրալ աղտոտմամբ կամ գործիքային թույլ լուծաչափով։ Այս դեպքում բարձր լուծաչափով սարքավորման և մաքուր դիտարկման համադրությունը նոր դուռ է բացում նման մարմինների որոնման համար։
Հետագա դիտարկումների հեռանկարը
Գիտական խմբի գնահատմամբ՝ ստացված արդյունքը ոչ միայն լրացնում է արտաաստղային համակարգերի մասին գիտելիքները, այլև ցույց է տալիս, որ մեծ, հեռավոր ուղեկիցների ուսումնասիրությունը տեխնիկապես արդեն հնարավոր է դարձել։ Միաժամանակ նշվում է, որ շագանակագույն թզուկների մոտ գտնվող նման մարմինները կարող են ենթարկվել մակընթացային տաքացման, ինչը տեսականորեն կարող է ձևավորել կենսապայմանների համար նպաստավոր միջավայրեր։ Այդ հանգամանքը կարևոր է նաև կյանքի որոնման ավելի լայն ծրագրերի համար։
Հետագայում սպասվող 39 մետրանոց հիմնական հայելիով Մեծագույն չափի Extremely Large Telescope-ի գործարկումը կարող է թույլ տալ հայտնաբերել ավելի փոքր արտաարբանյակներ։ Եթե նոր դիտարկումները հաստատեն այս արդյունքը, այն կարող է դառնալ առաջին համոզիչ ապացույցներից մեկը, որ մոլորակների նման արբանյակներ գոյություն ունեն նաև Արեգակնային համակարգից դուրս։
Աղբյուր՝ Wired