Դոնալդ Թրամփի Իրանին վերաբերող քաղաքականությունը կրկին կտրուկ շրջադարձ է կատարել՝ նոր առաջարկով, որը Թեհրանը որակում է որպես «ցանկությունների ցանկ»։ Միաժամանակ Մերձավոր Արևելքում սրացող ճգնաժամը շարունակում է ծանր գնով ազդել տարածաշրջանի վրա։
Վաշինգտոնի հերթական շրջադարձը
Դոնալդ Թրամփի արտաքին քաղաքականությունը նորից մտել է կտրուկ փոփոխությունների փուլ։ Անցած շաբաթվա ընթացքում նրա հռետորաբանությունը կենտրոնացած էր պատերազմի և Իրանի վրա՝ նախագահը պնդելով, թե Թեհրանը դեռ «բավարար բարձր գին չի վճարել»։
Երեքշաբթի օրը ներկայացվեց «Project Freedom» նախաձեռնությունը, որը ձևակերպվում է որպես հումանիտար քայլ՝ թույլ տալու, որ նավերը և նրանց անձնակազմը դուրս գան Պարսից ծոցից։ Սակայն նախաձեռնությունը միաժամանակ նպատակ ունի թուլացնել Իրանի վերահսկողությունը Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ։
Թեհրանի արձագանքը և ճգնաժամի գինը
Իրանում այս առաջարկը մերժվել է և որակվել որպես «ցանկությունների ցանկ»։ Մերձավոր Արևելքում լարվածության աճը նոր անհանգստություն է ստեղծում ոչ միայն տարածաշրջանի երկրների, այլև համաշխարհային էներգետիկ և անվտանգային համակարգի համար։
Հոդվածում նշվում է, որ ճգնաժամը արդեն ծանր մարդկային գին է ունեցել՝ շուրջ 5,000 զոհ։ Նման պայմաններում ցանկացած նոր նախաձեռնություն դիտվում է ոչ միայն որպես դիվանագիտական քայլ, այլ նաև որպես փորձ՝ կանխելու ավելի լայն բախում։
Ինչ է հաջորդը
Թրամփի վարչակազմի դիրքորոշման այս հերթական շրջադարձը ցույց է տալիս, որ Իրանի հարցում հստակ ռազմավարությունը շարունակում է փոխարինվել արագ փոփոխվող քաղաքական հաշվարկներով։ Մինչդեռ տարածաշրջանում առկա անորոշությունը մնում է բարձր՝ վտանգելով նոր սրացումները ծովային երթուղիների և էներգակիրների շուկաների համար։
Հետագա զարգացումները կախված են նրանից, թե արդյոք Վաշինգտոնը և Թեհրանը կկարողանան գտնել դիվանագիտական լուծում, թե հակառակը՝ լարվածությունը կշարունակի աճել։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Ռուսաստանի և Եվրոպայի, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիայի հետ, պատերազմի վտանգ չի տեսնում։ Նրա խոսքով՝ հակամարտության կողմերը, իր գնահատմամբ, ի վերջո կհասնեն համաձայնության։ Մեկնաբանությունը հնչել է այն ժամանակ, երբ եվրոպական մի շարք առաջնորդներ շարունակում են զգուշացնել Ռուսաստանի հետ հնարավոր բախման ռիսկերից։
Նյու Յորքում, ՄԱԿ-ի շրջանակներում, հանդիպել են Իրանի և ԱՄՆ-ի բարձր մակարդակի ներկայացուցիչները՝ Քաթարի միջնորդությամբ։ Քննարկումները կայացել են այն օրը, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, թե գործարքի բացակայության դեպքում կարող է «անհետացնել» Իրանը։ Հստակ առաջընթացի մասին չի հաղորդվել, սակայն կողմերը խոսել են շարունակվող շփումների և փոխադարձ մեղադրանքների մասին։
Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը սեպտեմբերի 22-ին հայտարարել է, որ Դոնեցկի շրջանում՝ Դոբրոպոլյեի մոտ, շրջափակման մեջ են հայտնվել Ուկրաինայի զինված ուժերի մի շարք ստորաբաժանումներ։ Ըստ գերատեսչության՝ խոսքը 425-րդ հարձակողական գնդի «Սկալա» կազմավորումների, ինչպես նաև Ազգային գվարդիայի 4-րդ և 15-րդ բրիգադների մասին է։ Մոսկվան նշում է, որ շրջափակված ուժերի ոչնչացումը շարունակվում է, մինչդեռ անկախ աղբյուրներով այդ տվյալները հնարավոր չէ հաստատել։
Ամերիկացի կլիմայագետ Քրիստինա Դալը նշել է, որ ԱՄՆ Վայոմինգ նահանգում գտնվող Յելոուսթոունի սուպերհրաբուխի հնարավոր ժայթքումը կարող է առաջացնել所谓 հրաբխային ձմեռ։ Նրա խոսքով՝ նման երևույթը կարճ ժամանակով կարող է թուլացնել մարդու գործունեությամբ պայմանավորված գլոբալ տաքացումը։ Մասնագետը հիշեցրել է նաև 1991 թվականի Պինատուբո հրաբխի օրինակը, որի ժայթքումը ժամանակավոր սառեցում էր առաջացրել։
Ռուսաստանի «Ուշքույնիկ» գիտաարտադրական կենտրոնի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Չադաևը հայտարարել է, որ Ուկրաինան չի կարողանա հաղթել Ռուսաստանին անօդաչուների պատերազմում։ Նրա խոսքով՝ երկարաժամկետ պայքարում վճռորոշ են լինելու ոչ միայն տեխնոլոգիաները, այլև զանգվածային, արագ և էժան արտադրության կարողությունը։ Մեկնաբանությունը տարածել է ՏԱՍՍ-ը։ Չադաևը նաև հիշեցրել է, որ ավելի վաղ համեմատել էր ուկրաինական ԱԹՍ-ները հարյուր տարվա վաղեմության ավիացիայի հետ։
ԱՄՆ-ից շղթայված վիճակում արտաքսված միգրանտների թվում եղել է նաև իրանցի մի կին, որը հայտնվել է Աֆրիկայի մի երկրում՝ առանց իմանալու, թե ուր են իրեն տեղափոխում։ Նրանցից շատերը, ըստ հետաքննության, արտաքսվել են Վաշինգտոնի և տասնյակ պետությունների միջև կնքված ոչ հրապարակային համաձայնությունների հիման վրա։ Մարդու իրավունքների պաշտպանների խոսքով՝ այդ մեխանիզմը թույլ է տալիս ամերիկյան իշխանություններին նվազեցնել ներգաղթային ճնշումը, իսկ ծախսը վճարում են ԱՄՆ հարկատուները։
