Մերձավոր Արևելքում հրադադարը կրկին հայտնվել է վտանգի տակ այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ը փորձել է աջակցել Հորմուզի նեղուցում կանգնած նավերին։ Թեհրանը դա դիտարկել է որպես սադրանք, ինչն էլ նոր բախումների ռիսկ է ստեղծել։
Լարվածությունը կրկին աճում է
Մերձավոր Արևելքում իրավիճակը կրկին սրվել է այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ը նախաձեռնեց օգնության գործողություն՝ նպատակ ունենալով աջակցել Հորմուզի նեղուցում պատերազմի հետևանքով կանգնած նավերին։ Գործողությունը, որը ներկայացվել էր որպես «Project Freedom», դարձավ նոր լարվածության աղբյուր ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև։
Իրանը հայտարարությունը դիտարկեց որպես սադրիչ քայլ և արձագանքեց ռազմական ակտիվությամբ՝ փորձելով պահպանել վերահսկողությունը ծովային այս կարևոր ճանապարհի վրա։ Դրա հետևանքով տարածաշրջանում հրադադարը կրկին հայտնվեց վտանգի տակ։
Հորմուզի նեղուցի ռազմավարական նշանակությունը
Հորմուզի նեղուցը համարվում է աշխարհի ամենակարևոր ծովային անցուղիներից մեկը, քանի որ այնտեղով է անցնում էներգակիրների զգալի մասը։ Այդ պատճառով ցանկացած լարվածություն անմիջապես ազդում է միջազգային շուկաների, նավթի գների և համաշխարհային փոխադրումների վրա։
Նոր բախումների վտանգը զգացվում է ոչ միայն տարածաշրջանի երկրներում, այլև գլոբալ տնտեսության մեջ։ Մերձավոր Արևելքի անկայունությունը սովորաբար արագ արձագանք է առաջացնում էներգետիկ և ավիացիոն ոլորտներում, իսկ այս դեպքում արդեն նկատվում են թռիչքների կրճատումներ ու վառելիքի աճող ծախսեր։
Ազդեցությունը միջազգային իրավիճակի վրա
Չնայած հոդվածի հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է Մերձավոր Արևելքի վրա, զարգացումները կարևոր են նաև Հայաստանի համար, քանի որ տարածաշրջանային պատերազմներն ու էներգետիկ ցնցումները ազդում են անվտանգության և տնտեսության լայն միջավայրի վրա։ Նման իրադարձությունները հաճախ վերափոխում են միջազգային քաղաքական օրակարգը և ավելացնում անկայունության ռիսկերը։
ԱՄՆ-Իրան նոր դիմակայությունը ցույց է տալիս, որ հրադադարները տարածաշրջանում շարունակում են մնալ խիստ փխրուն։ Փորձագետները նշում են, որ նման քայլերը կարող են հեշտությամբ վերածվել ավելի լայն հակամարտության, եթե դիվանագիտական ուղիները չաշխատեն։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Ռուսաստանի և Եվրոպայի, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիայի հետ, պատերազմի վտանգ չի տեսնում։ Նրա խոսքով՝ հակամարտության կողմերը, իր գնահատմամբ, ի վերջո կհասնեն համաձայնության։ Մեկնաբանությունը հնչել է այն ժամանակ, երբ եվրոպական մի շարք առաջնորդներ շարունակում են զգուշացնել Ռուսաստանի հետ հնարավոր բախման ռիսկերից։
Նյու Յորքում, ՄԱԿ-ի շրջանակներում, հանդիպել են Իրանի և ԱՄՆ-ի բարձր մակարդակի ներկայացուցիչները՝ Քաթարի միջնորդությամբ։ Քննարկումները կայացել են այն օրը, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, թե գործարքի բացակայության դեպքում կարող է «անհետացնել» Իրանը։ Հստակ առաջընթացի մասին չի հաղորդվել, սակայն կողմերը խոսել են շարունակվող շփումների և փոխադարձ մեղադրանքների մասին։
Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը սեպտեմբերի 22-ին հայտարարել է, որ Դոնեցկի շրջանում՝ Դոբրոպոլյեի մոտ, շրջափակման մեջ են հայտնվել Ուկրաինայի զինված ուժերի մի շարք ստորաբաժանումներ։ Ըստ գերատեսչության՝ խոսքը 425-րդ հարձակողական գնդի «Սկալա» կազմավորումների, ինչպես նաև Ազգային գվարդիայի 4-րդ և 15-րդ բրիգադների մասին է։ Մոսկվան նշում է, որ շրջափակված ուժերի ոչնչացումը շարունակվում է, մինչդեռ անկախ աղբյուրներով այդ տվյալները հնարավոր չէ հաստատել։
Ամերիկացի կլիմայագետ Քրիստինա Դալը նշել է, որ ԱՄՆ Վայոմինգ նահանգում գտնվող Յելոուսթոունի սուպերհրաբուխի հնարավոր ժայթքումը կարող է առաջացնել所谓 հրաբխային ձմեռ։ Նրա խոսքով՝ նման երևույթը կարճ ժամանակով կարող է թուլացնել մարդու գործունեությամբ պայմանավորված գլոբալ տաքացումը։ Մասնագետը հիշեցրել է նաև 1991 թվականի Պինատուբո հրաբխի օրինակը, որի ժայթքումը ժամանակավոր սառեցում էր առաջացրել։
Ռուսաստանի «Ուշքույնիկ» գիտաարտադրական կենտրոնի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Չադաևը հայտարարել է, որ Ուկրաինան չի կարողանա հաղթել Ռուսաստանին անօդաչուների պատերազմում։ Նրա խոսքով՝ երկարաժամկետ պայքարում վճռորոշ են լինելու ոչ միայն տեխնոլոգիաները, այլև զանգվածային, արագ և էժան արտադրության կարողությունը։ Մեկնաբանությունը տարածել է ՏԱՍՍ-ը։ Չադաևը նաև հիշեցրել է, որ ավելի վաղ համեմատել էր ուկրաինական ԱԹՍ-ները հարյուր տարվա վաղեմության ավիացիայի հետ։
ԱՄՆ-ից շղթայված վիճակում արտաքսված միգրանտների թվում եղել է նաև իրանցի մի կին, որը հայտնվել է Աֆրիկայի մի երկրում՝ առանց իմանալու, թե ուր են իրեն տեղափոխում։ Նրանցից շատերը, ըստ հետաքննության, արտաքսվել են Վաշինգտոնի և տասնյակ պետությունների միջև կնքված ոչ հրապարակային համաձայնությունների հիման վրա։ Մարդու իրավունքների պաշտպանների խոսքով՝ այդ մեխանիզմը թույլ է տալիս ամերիկյան իշխանություններին նվազեցնել ներգաղթային ճնշումը, իսկ ծախսը վճարում են ԱՄՆ հարկատուները։
