ԱՄՆ-ում ծնելիության նվազումն ու բնակչության ծերացումը կարող են խորացնել սոցիալական և տնտեսական խնդիրները։ Հոդվածը քննարկում է, թե ինչպես է այս միտումը փոխում ապագայի մասին նախկին պատկերացումները։
ԱՄՆ-ում նոր ժողովրդագրական մտահոգություն
Երբեմնի լայն տարածում ունեցող վախերը գերկղռբնակեցման մասին երկար տարիներ ձևավորում էին հանրային քննարկումները, սակայն այսօր ուշադրության կենտրոնում է հակառակ միտումը՝ ծնելիության անկումը։ ԱՄՆ-ում ավելի քիչ երեխաների ծնունդը և բնակչության ծերացումը կարող են ստեղծել երկարաժամկետ տնտեսական ու սոցիալական ճնշումներ։
Հոդվածը նշում է, որ այս խնդիրը միայն թվերի մասին չէ․ այն կարող է ազդել աշխատաշուկայի, կենսաթոշակային համակարգի, առողջապահության ծախսերի և ընդհանուր սոցիալական կայունության վրա։ Եթե աշխատունակ բնակչության բաժինը փոքրանում է, պետությունների համար ավելի դժվար է դառնում պահպանել աճը և սոցիալական ծրագրերը։
Ինչու է սա կարևոր
Ավելի վաղ կանխատեսումները, որոնք պնդում էին, թե մարդկությանը կսպառնա գերկղռբնակեցումը, չարդարացան։ Սակայն նոր մտահոգությունը վերաբերում է ոչ թե չափազանց մեծ, այլ չափազանց փոքր բնակչությանը՝ հատկապես զարգացած երկրներում։
Այս թեման կարևոր է նաև Հայաստանի ընթերցողների համար, քանի որ ժողովրդագրական միտումները ազդում են ոչ միայն ազգային տնտեսությունների, այլև միգրացիայի, աշխատաշուկայի և գլոբալ քաղաքականության վրա։ ԱՄՆ-ի նման մեծ երկրի փորձը կարող է ազդանշան լինել այլ պետությունների համար ևս։
Ապագայի մարտահրավերները
Հոդվածը նաև ընդգծում է, որ արհեստական բանականության արագ զարգացումը և պետական պարտքի աճը կարող են ավելի բարդացնել իրավիճակը, եթե բնակչության կառուցվածքը շարունակի ծերանալ։ Սա ստեղծում է հարցեր՝ արդյոք տեխնոլոգիաները կկարողանան փոխհատուցել աշխատուժի պակասը, թե ժողովրդագրական ճնշումը կդառնա ավելի ծանրաբեռնող։
Ընդհանուր առմամբ, ԱՄՆ-ում ծնելիության նվազման թեման դուրս է միայն ներքին օրակարգի սահմաններից և ունի ավելի լայն միջազգային նշանակություն։
Հոկտեմբերի 11-ի լուսաբացին Նեպալի կենտրոնական Գորխայի շրջանում տեղի ունեցած սողանքը փակել է Բուդհի Գանդակի գետը և առաջացրել հուժկու վարարման ալիք ստորին հոսանքում։ Ամենից շատ տուժած Չումանուբրի գյուղական համայնքում, ըստ հաղորդումների, ավերվել է երկու գյուղ, ջրերը քշել են տներ, ճանապարհներ և կամուրջներ։ Իշխանությունների տվյալներով՝ վնասվել է 204 տուն, տուժել է ավելի քան 650 մարդ, իսկ զբոսաշրջային երթուղիներում մեկուսացել են ավելի քան 100 օտարերկրյա արշավորդներ։
Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ անցած մեկ օրվա ընթացքում հակաօդային պաշտպանության միջոցները խոցել են 1425 ուկրաինական, ինքնաթիռային տիպի անօդաչու թռչող սարք։ Գերատեսչությունը այդ ցուցանիշը ներկայացրել է որպես վերջին ժամանակների առավել լայնածավալ հարձակումներից մեկի հետևանք։ Ավելի վաղ Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինը հայտնել էր, որ հոկտեմբերի 14-ի գիշերը մայրաքաղաքի ուղղությամբ փորձ է արվել կիրառել 493 անօդաչու։ Պաշտոնական հաղորդագրություններում լրացուցիչ մանրամասներ առայժմ չեն հրապարակվել։
Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիական ավիացիայի իշխանությունների հաղորդմամբ՝ կիրակի օրը Ռիյադի արքա Խալիդի միջազգային օդանավակայանի ուղևորային տերմինալներից մեկը ենթարկվել է նոր հարվածի։ Միջադեպի հետևանքով մեկ մարդ զոհվել է, 11-ը՝ վիրավորվել, իսկ տերմինալում հրդեհ է բռնկվել։ Սա տեղի է ունեցել նախորդ օրվա մահաբեր հարձակման հաջորդ օրը և վկայում է, որ Եմենի պատերազմին առնչվող լարվածությունը շարունակում է խորանալ տարածաշրջանում։
Մեծ Բրիտանիայի Հարավային Յորքշիրի ոստիկանությունը հայտնել է, որ շաբաթ օրը Յորքշիրի վայրի բնության պարկում տղամարդ է մահացել վագրի արգելափակ տարածք մտնելուց հետո։ Արտակարգ ծառայությունները դեպքի վայր են կանչվել ժամը 13։30-ից քիչ անց, սակայն տղամարդուն արձանագրել են մահացած տեղում։ Ականատեսների խոսքով՝ մի կին փորձել է հետ պահել նրան արգելապատնեշն անցնելուց, սակայն չի կարողացել կանխել կատարվածը։
Լանսետի նորաստեղծ հանձնաժողովը հրապարակել է մարդկության առողջությանը սպառնացող 17 խոշոր վտանգների գնահատականը՝ նշելով, որ դրանցից յուրաքանչյուրին հնարավոր է արձագանքել իրատեսական քայլերով։ Առաջին տեղերում են արհեստական բանականության չարաշահումը և միջուկային հակամարտությունը, որոնց երկարաժամկետ հետևանքները, ըստ գնահատման, կարող են հասնել մինչև մարդկության գոյության սպառնալիք։ Զեկույցը հիշատակում է նաև հարուստ երկրների օգնության կրճատումները, կլիմայական ճգնաժամը և մանկական թերսնումը։
Իսայաս փոթորկի թուլացած մնացորդները կիրակի օրը շարժվում էին դեպի հյուսիս՝ տեղատարափ անձրևներ բերելով Կենտրոնական Ապալաչների և Միջատլանտյան շրջաններ։ Միևնույն ժամանակ Ֆլորիդայի Պանհենդլում և Ալաբամայի հարավում մոտ 396 հազար բաժանորդ մնացել էր առանց էլեկտրականության։ ԱՄՆ օդերևութաբանական ծառայությունը զգուշացնում է ջրհեղեղի, ուժեղ քամու և վտանգավոր ծովային ալեկոծության շարունակման մասին։
