Հնագիտական նոր վկայություն՝ Ավստրալիայի բնիկների և դինգոների կապի մասին
· Աշխարհ
Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի արևմուտքում հնագետները հայտնաբերել են մոտ հազար տարվա վաղեմության դինգոյի թաղավայր, որը նոր տվյալներ է հաղորդում Առաջին ազգերի ժողովուրդների և վայրի շների փոխհարաբերության մասին։ Կինչեգա ազգային պարկում, Բաակա՝ Դարլինգ գետի ափին կատարված ուսումնասիրության ընթացքում արձանագրվել են նաև կենդանուն խնամելու և, հավանաբար, կաթով կամ այլ կերակուրով սնուցելու ծիսական վարքագծի նշաններ։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ նման վկայություն մինչ այժմ հնագիտական կերպով չի փաստագրվել։ Գտածոն կարևոր է, քանի որ այն վկայում է ոչ միայն խորհրդանշական, այլև գործնական հոգածության մասին՝ բնիկ համայնքների և դինգոների երկարատև կապի համատեքստում։
Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի արևմտյան հատվածում հայտնաբերված դինգոյի հնամյա թաղումը նոր լույս է սփռում Առաջին ազգերի ժողովուրդների և այս կենդանիների միջև ձևավորված բազմաշերտ կապի վրա։ Գտածոն արձանագրվել է Կինչեգա ազգային պարկում՝ Բաակա, այսինքն՝ Դարլինգ գետի մերձակայքում, և ըստ հաղորդվող տվյալների՝ թաղումը մոտ հազար տարվա վաղեմություն ունի։ Հետազոտողները նշում են, որ այս հնավայրում երևում են կենդանու նկատմամբ հատուկ հոգածության նշաններ, որոնք դուրս են զուտ թաղման արարողության շրջանակից։
Թաղում, որը պատմում է խնամքի մասին
Գլխավոր առանձնահատկությունն այն է, որ հնագետները խոսում են «սնուցման» կամ «կերակրման» ծիսական վարքագծի հնարավոր վկայության մասին։ Նրանց գնահատմամբ՝ նման երևույթ մինչ այժմ հնագիտական նյութում չի փաստագրվել, ինչի պատճառով այս հայտնագործությունն առանձնակի արժեք է ստանում։ Եթե այդ մեկնությունը հաստատվի, ապա այն ցույց կտա, որ դինգոն բնիկ համայնքների համար եղել է ոչ միայն բնության մի մաս կամ որսորդական միջավայրի կենդանի, այլ նաև խնամքի արժանացած ընկերակից։
Դինգոն երկար ժամանակ կարևոր տեղ է զբաղեցրել Ավստրալիայի բնիկ ժողովուրդների կենցաղում, պատմական հիշողության մեջ և բանավոր ավանդույթներում։ Սակայն հնագիտական տվյալները միշտ չէ, որ թույլ են տալիս հստակ ցույց տալ այդ հարաբերության առօրյա կողմերը։ Այս նոր գտածոն, ըստ էության, կարող է լրացնել այդ բացը՝ մատնանշելով, որ մարդ-կենդանի կապը երբեմն ունեցել է ընտանեկան կամ համայնքային հոգածության տարրեր։
Բաակայի ափերի հնագիտական նշանակությունը
Բաակա գետի ավազանը վաղուց համարվում է Առաջին ազգերի պատմության և մշակութային ժառանգության կարևոր տարածք։ Այդ պատճառով այստեղ հայտնաբերված յուրաքանչյուր նոր հնագիտական տվյալ արժեքավոր է ոչ միայն կենդանաբանական կամ ծիսագիտական դիտանկյունից, այլև բնիկ համայնքների անցյալի վերակազմության համար։ Դինգոյի թաղումը տեղական պատմական միջավայրում ընկալվում է որպես հարաբերության վկայություն, որն ընդգրկել է և՛ գործնական համակեցություն, և՛ ծիսական իմաստավորում։
Հայ ընթերցողի համար այս պատմությունը հետաքրքիր է նաև ավելի լայն համատեքստում։ Այն հիշեցնում է, որ մարդու և կենդանու հարաբերությունը հին հասարակություններում հաճախ եղել է ավելի բարդ, քան պարզապես օգտակարության հաշվարկը։ Նման հայտնագործությունները օգնում են ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես են տարբեր ժողովուրդներ բնաշխարհի կենդանիներին ներառել իրենց սոցիալական, հոգևոր և հուշային համակարգերում։
Աղբյուր՝ The Guardian