ԱՄՆ-ի արհեստական բանականության բումը դեռ արդյունաբերական վերելքի չի վերածվում
<p>ԱՄՆ-ում արհեստական բանականության ոլորտում ներդրումները վերջին տարիներին աճել են աննախադեպ տեմպերով, սակայն այդ ալիքը դեռ չի փոխակերպվել լայնածավալ արդյունաբերական վերելքի։ Խոսքը հատկապես խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունների՝ ենթակառուցվածք, հետազոտություն և կապիտալ ծախսեր ուղղող հսկայական ներդրումների մասին է, որոնք 2025 թվականին հասել են շուրջ 750 միլիարդ դոլարի։</p><p>Չնայած այդ ծավալներին՝ ԱՄՆ տնտեսության արտադրողական ներդրումների բաժինը ՀՆԱ-ում գրեթե չի փոխվել։ Տնտեսագետների գնահատմամբ՝ արդյունաբերական կախվածությունները նվազեցնելու և արտադրությունը երկրի ներսում ընդլայնելու համար Միացյալ Նահանգներին կարող են անհրաժեշտ լինել միլիարդավոր դոլարների լրացուցիչ ներդրումներ, մինչդեռ վերադառնալու միտումը ներկայումս դանդաղել է։</p>
Տեխնոլոգիական ներդրումների աննախադեպ աճը
Ամերիկյան տնտեսության մեջ արհեստական բանականության շուրջ ձևավորված ներդրումային ալիքը իրական է, բայց դրա ազդեցությունը դեռ սահմանափակվում է հիմնականում տեխնոլոգիական ոլորտով։ Խոշոր թվային ընկերությունները վերջին երկու տասնամյակում իրենց հետազոտական և կապիտալ ծախսերը բազմապատկել են մոտ 50 անգամ՝ 2005 թվականի շուրջ 15 միլիարդ դոլարից հասնելով 2025 թվականին մոտ 750 միլիարդ դոլարի։
Տարեվերջին այդ գումարը կարող է մոտենալ 1 տրիլիոն դոլարի, եթե ներկայիս տեմպերը պահպանվեն։ Սա վկայում է, որ ԱՄՆ-ը ի վիճակի է արագ մոբիլիզացնել կապիտալը, երբ խոսքը վերաբերում է նոր տեխնոլոգիաներին և դրանց ենթակառուցվածքներին։
Արդյունաբերական տնտեսությունը դեռ չի փոխվում
Սակայն արտադրողական ներդրումների բաժինը ԱՄՆ ՀՆԱ-ում գրեթե անշարժ է մնացել։ Այդ ցուցանիշը կարևոր է, որովհետև այն ներառում է այն ակտիվները, որոնք ապահովում են ապագա արտադրողականությունը՝ գործարաններ, սարքավորումներ, ենթակառուցվածքներ և մտավոր սեփականություն։
Ըստ դիտարկումների՝ 2025 թվականի վերջին գործարանային կառույցների ներդրումները նվազել են 6 տոկոսով՝ 2024 թվականի գագաթնակետից հետո։ Ընդհանուր արդյունաբերական սարքավորումների ներդրումները մեծ հաշվով մնացել են տեղում, թեև տարվա առաջին եռամսյակում մեքենաների և տեխնիկայի մասով որոշակի աճ է արձանագրվել։
Վերադարձի միտումը դանդաղել է
Վերջին տարիներին ԱՄՆ-ում նկատվող արտադրության վերադարձի՝ reshoring-ի միտումը, ըստ թվերի, արդեն հասել է կանգառի։ Նոր հայտարարություններն ու գործարանային նախագծերը ժամանակ են պահանջում, որպեսզի վերածվեն իրական շինարարության, արտադրական գծերի ու աշխատատեղերի։
Տնտեսական հաշվարկները ցույց են տալիս, որ երկրի կարևորագույն ներմուծումային կախվածությունները նվազեցնելու համար կարող են անհրաժեշտ լինել մոտ 2 տրիլիոն դոլարի լրացուցիչ արտադրական ներդրումներ, ինչը համարժեք է ՀՆԱ-ի շուրջ 6 տոկոսին։ Միևնույն ժամանակ Չինաստանը տարեկան ավելացնում է մոտ 4.4 տրիլիոն դոլարի զուտ արտադրողական ակտիվներ, ինչը մոտ չորս անգամ գերազանցում է ԱՄՆ-ի համարժեք ցուցանիշը։
Այս տարբերությունը ցույց է տալիս, որ տեխնոլոգիական բումը ինքնին դեռ չի նշանակում լայն արդյունաբերական վերելք։ Արդյունաբերական նոր շրջափուլի մեկնարկը պահանջում է ոչ միայն կապիտալ, այլև պատրաստակամություն՝ փոխելու արտադրության կազմակերպման ձևը և երբեմն ընդունելու ավելի բարձր ծախսեր։
Աղբյուր՝ Time Magazine